Bu mulk yoki avtomobil shunchalik kuchli shikastlanganki, uni endi odatdagidek tiklash yoki maqsadga muvofiq ishlatishning iloji qolmagan holatdir.
Sug‘urtada to‘liq nobud bo‘lish — mol-mulk yoki avtomobil shunchalik kuchli shikastlanganki, oddiy ta’mir muammoni hal qilmaydigan holat. Obyekt butunlay yo‘qolgan, tiklab bo‘lmaydigan yoki tiklash iqtisodiy jihatdan ma’nosiz bo‘lishi mumkin.
Oddiy qilib aytganda, sug‘urta kompaniyasi faqat “nimanidir tuzatsa bo‘ladimi” deb qaramaydi. U zarar ko‘lami, ta’mir narxi, hodisadan keyingi holat va obyekt normal foydalanishga yaroqlimi-yo‘qmi, shularni baholaydi.
Bu atama ko‘pincha avtosug‘urta, mulk sug‘urtasi va biznes sug‘urtasida uchraydi. Avtomobil bo‘yicha KASKO sahifasidan boshlash mumkin. Bino, ombor yoki uskuna zarar ko‘rsa, mulk sug‘urtasi yaqinroq bo‘ladi.
Oddiy shikastlanish — obyektni oqilona ta’mirlab, yana foydalanishga qaytarish mumkin bo‘lgan holat. To‘liq nobud bo‘lish — ta’mir mantiqi ishlamay qolgan holat: obyekt yo‘q qilingan, tiklab bo‘lmaydi yoki tiklash xarajati natijaga nisbatan asosli emas.
Har bir jiddiy avariya to‘liq nobud bo‘lish degani emas. Ba’zan avtomobil yomon ko‘rinadi, lekin ta’mir o‘zini oqlaydi. Ba’zan esa obyekt jismonan bor, ammo normal mol-mulk sifatida allaqachon yo‘qolgan.
Yaqin atama — konstruktiv to‘liq nobud bo‘lish. Bu obyektni texnik jihatdan tiklash mumkin, lekin iqtisodiy jihatdan ma’nosiz bo‘lgan vaziyat. Masalan, ta’mir avtomobil qiymatiga yaqinlashadi yoki polisdagi oqilona chegaradan oshadi.
To‘liq nobud bo‘lish kengroq tushuncha. U faktik bo‘lishi mumkin — obyekt yo‘q qilinganida, yoki konstruktiv bo‘lishi mumkin — tiklash qog‘ozda mumkin, lekin ma’nosi yo‘q.
Oddiy shikastlanishda hisob ko‘pincha ta’mir narxidan boshlanadi. To‘liq nobud bo‘lishda yondashuv o‘zgaradi: sug‘urta kompaniyasi obyektning butunlay yo‘qotilishini baholaydi. Polis shartlari, sug‘urta summasi, haqiqiy qiymat, franshiza, istisnolar va hodisadan keyin nima qolganligi muhim.
Shuning uchun bunday holatlarda yaroqli qoldiqlar atamasi tez-tez uchraydi. Bu hodisadan keyin ham qiymatini saqlagan qismlar. Agar shartnomada ko‘rsatilgan bo‘lsa, ular yakuniy hisobga ta’sir qilishi mumkin.
Polis sotib olishdan oldin to‘liq nobud bo‘lish, zararni baholash va qoldiqlar haqidagi bo‘limlarni toping. Baholashni kim o‘tkazadi, obyekt qiymati qanday aniqlanadi, yaroqli qoldiqlar bilan nima bo‘ladi va qaysi hujjatlar kerak — shularni tekshiring.
Shuningdek, ta’mir va to‘liq nobud bo‘lish o‘rtasidagi chegara qayerdan o‘tishini tushunish kerak. Turli mahsulot va shartnomalarda bu mantiq farq qilishi mumkin.
Birinchi xato — to‘liq nobud bo‘lish “umuman hech narsa qolmadi” degani deb o‘ylash. Ba’zan qoldiqlar bor va ular hisobga ta’sir qiladi.
Ikkinchi xato — har qanday qimmat ta’mir avtomatik ravishda to‘liq nobud bo‘lishga aylanadi deb hisoblash. Baribir baholash va shartnoma shartlari kerak.
Uchinchi xato — to‘lovni faqat yangi obyekt narxi bilan solishtirish. Sug‘urta hisobi odatda polis, obyekt qiymati, limitlar va tartiblarga bog‘liq.
Asosiy fikr oddiy: to‘liq nobud bo‘lish — “hammasi tamom” degan hissiy baho emas. Bu katta zarardan keyingi sug‘urta maqomi bo‘lib, to‘lov miqdori va hisob usulini o‘zgartiradi.
Yong‘indan keyin Azizning avtomobilida kuzov qolgan, lekin salon, simlar va asosiy qismlar jiddiy shikastlangan.
Sug‘urta kompaniyasi tashqi ko‘rinishni emas, normal tiklash imkonini baholaydi. Agar ta’mir iqtisodiy jihatdan ma’nosiz bo‘lsa, holat to‘liq nobud bo‘lish deb ko‘rilishi mumkin.
Shahnoza suv bosgan xonani ko‘rib, mol-mulk butunlay yo‘qolgan deb o‘ylaydi.
Baholashdan keyin ayrim obyektlarni tiklash mumkin bo‘lishi aniqlanadi. Bunday holatda bu to‘liq nobud bo‘lish emas, oddiy shikastlanish bo‘lishi mumkin.
Katta YTHdan keyin avtomobilning ayrim qismlari hali ham qiymatga ega.
Agar shartnomada nazarda tutilgan bo‘lsa, yaroqli qoldiqlar hisobga olinadi. Yakuniy summa faqat to‘liq nobud bo‘lish faktiga bog‘liq emas.
Bu transport vositasi harakati jarayonida yoki uning ishtirokida odamlar, transport vositalari, yo‘l inshootlari yoki boshqa mol-mulkka zarar yetgan yo‘l hodisasidir.
Bu YTHni YPX xodimlarini chaqirmasdan soddalashtirilgan tartibda rasmiylashtirish usuli bo‘lib, unda haydovchilar hodisa holatlarini sug‘urta uchun o‘zlari qayd etadilar.
KASKO — bu boshqaning mashinasini emas, aynan sizning avtomobilingizni himoya qiladigan sug‘urta. Juda sodda aytganda, bu mashina uchun moliyaviy yostiqcha kabi: avariya bo‘lsa, oyna sinsa, avtoturargohda shikast yetsa, daraxt tushsa yoki hatto mashina o‘g‘irlansa ham, katta xarajatlarning bir qismini sug‘urta kompaniyasi o‘z zimmasiga olishi mumkin. Asosiy g‘oya oddiy: KASKO sizni katta avtomobil xarajatlari bilan yolg‘iz qoldirmaslikka yordam beradi.
Avtofuqarolik javobgarligi — bu yo‘lda sizning aybingiz bilan boshqa odamlarning mashinasi, mol-mulki, sog‘lig‘i yoki hayotiga zarar yetsa, o‘sha zarar uchun sizning javobgarligingizdir. Juda sodda aytganda, bu rulda qilingan xato boshqaning zarariga aylanganda ishlaydigan qoidadir. Asosiy fikr oddiy: bu javobgarlik jabrlanuvchi kompensatsiyasiz qolmasligi, aybdor esa hamma xarajatni yolg‘iz o‘zi ko‘tarmasligi uchun kerak.
Avtokreditda sug‘urta shunchaki mashinaning o‘zi bilan emas, balki mashinani kreditga olish bilan bog‘liq himoyadir. Juda sodda aytganda, bank avtomobil uchun pul beradi va mashina ham, to‘lovlar jarayoni ham himoyalangan bo‘lishini xohlaydi. Shu sabab avtokredit bilan birga ko‘pincha sug‘urta ham bo‘ladi: u mashina bilan jiddiy muammo yuz bersa, ham bank, ham qarz oluvchi uchun xatarni kamaytirishga yordam beradi.
Bu modulli avtosug‘urta mahsuloti bo‘lib, unda avtomobil egasi mashinaning qaysi qismlari va qaysi xatarlarini sug‘urta qilishni o‘zi tanlaydi
Mutaxassislarimiz eng yaxshi sug'urta himoyasini tanlashda yordam beradi
O'zbekcha