Bu YTHda boshqa shaxs aybi bilan mashinasiga, mol-mulkiga, sog‘lig‘iga yoki hayotiga zarar yetgan odamdir.
YTHdagi jabrlanuvchi — avariya natijasida zarar ko‘rgan odam yoki tomon. Zarar avtomobilga, boshqa mol-mulkka, sog‘liqqa yoki hayotga yetgan bo‘lishi mumkin.
Sug‘urtada bu maqom muhim, chunki aynan u kim zararni qoplashni talab qilishi va tartibga solish jarayonida qatnashishi mumkinligini ko‘rsatadi.
Jabrlanuvchi har doim ham boshqa mashina haydovchisi bo‘lavermaydi. Vaziyatga qarab u quyidagilar bo‘lishi mumkin:
Asosiy belgi bitta: zarar aniq YTH bilan bog‘liq bo‘lishi kerak.
YTH aybdori — avariyaga sabab bo‘lgan odam. Jabrlanuvchi esa shu avariya sabab zarar ko‘rgan odam yoki tomondir.
Odam voqea joyida bo‘lgani uchungina jabrlanuvchi bo‘lib qolmaydi. Avtomobil, mol-mulk, sog‘liq yoki hayotga yetgan zarar tasdiqlanishi kerak. Shu sabab YTH hujjatlarida ishtirokchilar roli va hodisa sharoitlarini to‘g‘ri qayd etish muhim.
OSAGOda aybdorning o‘z mashinasi emas, uning boshqa odamlar oldidagi javobgarligi sug‘urtalanadi. Shuning uchun mexanizm jabrlangan tomon foydasiga ishlaydi: agar aybdorning javobgarligi tasdiqlansa, jabrlanuvchi belgilangan qoidalar va limitlar doirasida kompensatsiya so‘rashi mumkin.
Agar haydovchi o‘z avtomobiliga yetgan zararni boshqa tomon javobgarligidan qat’i nazar himoya qilmoqchi bo‘lsa, odatda KASKO shartlariga qaraladi.
Avariyadan keyin og‘zaki tushuntirish yetarli emas. Odatda jabrlanuvchi quyidagilarni qilishi kerak:
Tartib vaziyatga qarab farq qilishi mumkin, lekin umumiy ma’no bitta: kompensatsiya huquqi hujjatlar bilan tasdiqlanishi kerak.
Jabrlanuvchi maqomi quyidagilarni aniqlashga yordam beradi:
Shu bilan birga, jabrlanuvchi maqomi istalgan summa avtomatik to‘lanadi degani emas. Miqdor tasdiqlangan zarar, mahsulot qoidalari va tartibga solish natijasiga bog‘liq.
Aziz svetoforda to‘xtab turganida, boshqa mashina orqadan kelib urildi. Azizning bamperi va chirog‘i shikastlandi, hodisa sharoitlari hujjatlar bilan qayd etildi.
Bu vaziyatda Aziz YTHdagi jabrlanuvchi hisoblanadi. U shunchaki hodisa ishtirokchisi emas, balki mulkiy zarar ko‘rgan tomondir. Shu sabab u belgilangan tartibda kompensatsiya so‘rashi mumkin.
Dilshod svetoforda turganida, boshqa haydovchi uning avtomobiliga orqadan urildi. Dilshodning bamperi va chirog‘i shikastlandi.
Dilshod jabrlanuvchi hisoblanadi, chunki unga mulkiy zarar yetgan. Keyingi qadam — YTHni, hujjatlarni va tartibga solish yo‘lini to‘g‘ri qayd etish.
Shahnoza YTHga uchragan mashinada yo‘lovchi edi. U rulda bo‘lmagan, lekin jarohat oldi.
Yo‘lovchi ham jabrlanuvchi bo‘lishi mumkin, agar uning sog‘lig‘iga zarar yetgan bo‘lsa. Sug‘urtada asosiy masala kim rulda bo‘lgani emas, kim zarar ko‘rganidir.
YTHdan keyin avtomobil Bekzodning uyi yonidagi panjaraga urildi. Bekzod avariyada qatnashmagan, lekin uning mol-mulki zarar ko‘rgan.
Shikastlangan mol-mulk egasi ham jabrlangan tomon bo‘lishi mumkin. U zarar YTH bilan bog‘liqligini va shikast miqdorini tasdiqlashi kerak.
Bu transport vositasi harakati jarayonida yoki uning ishtirokida odamlar, transport vositalari, yo‘l inshootlari yoki boshqa mol-mulkka zarar yetgan yo‘l hodisasidir.
Bu YTHni YPX xodimlarini chaqirmasdan soddalashtirilgan tartibda rasmiylashtirish usuli bo‘lib, unda haydovchilar hodisa holatlarini sug‘urta uchun o‘zlari qayd etadilar.
KASKO — bu boshqaning mashinasini emas, aynan sizning avtomobilingizni himoya qiladigan sug‘urta. Juda sodda aytganda, bu mashina uchun moliyaviy yostiqcha kabi: avariya bo‘lsa, oyna sinsa, avtoturargohda shikast yetsa, daraxt tushsa yoki hatto mashina o‘g‘irlansa ham, katta xarajatlarning bir qismini sug‘urta kompaniyasi o‘z zimmasiga olishi mumkin. Asosiy g‘oya oddiy: KASKO sizni katta avtomobil xarajatlari bilan yolg‘iz qoldirmaslikka yordam beradi.
Avtofuqarolik javobgarligi — bu yo‘lda sizning aybingiz bilan boshqa odamlarning mashinasi, mol-mulki, sog‘lig‘i yoki hayotiga zarar yetsa, o‘sha zarar uchun sizning javobgarligingizdir. Juda sodda aytganda, bu rulda qilingan xato boshqaning zarariga aylanganda ishlaydigan qoidadir. Asosiy fikr oddiy: bu javobgarlik jabrlanuvchi kompensatsiyasiz qolmasligi, aybdor esa hamma xarajatni yolg‘iz o‘zi ko‘tarmasligi uchun kerak.
Avtokreditda sug‘urta shunchaki mashinaning o‘zi bilan emas, balki mashinani kreditga olish bilan bog‘liq himoyadir. Juda sodda aytganda, bank avtomobil uchun pul beradi va mashina ham, to‘lovlar jarayoni ham himoyalangan bo‘lishini xohlaydi. Shu sabab avtokredit bilan birga ko‘pincha sug‘urta ham bo‘ladi: u mashina bilan jiddiy muammo yuz bersa, ham bank, ham qarz oluvchi uchun xatarni kamaytirishga yordam beradi.
Bu modulli avtosug‘urta mahsuloti bo‘lib, unda avtomobil egasi mashinaning qaysi qismlari va qaysi xatarlarini sug‘urta qilishni o‘zi tanlaydi
Mutaxassislarimiz eng yaxshi sug'urta himoyasini tanlashda yordam beradi
O'zbekcha