Nogironlik — sog'liq holati shaxsiy va tashqi omillar bilan o'zaro ta'sirlashganda yuzaga keladigan faoliyat va jamiyatda ishtirok etishning barqaror cheklanishidir.
Nogironlik — insonning sog'liq holati va atrof-muhit bilan bog'liq kundalik faoliyati hamda jamiyatda ishtirok etishidagi barqaror cheklanishlarni ifodalaydi. Bu tushuncha alohida tashxisdan kengroq: bir xil kasallik yoki jarohat turli odamlarning hayotiga turlicha ta'sir qilishi mumkin.
Juda sodda aytganda:
Huquqiy va ijtimoiy sohada maqom huquqlar, yordam, reabilitatsiya va teng ishtirokni ta'minlash uchun kerak. O'zbekistonda rasmiy maqom davlat belgilagan tartib va kompleks baholash asosida aniqlanadi. Jarayon o'zgarishi mumkin, shuning uchun amaldagi talablarni rasmiy xizmatlar va qonunchilikdan tekshirish lozim.
Sug'urtada nogironlik qoplanadigan risk yoki to'lov uchun asos bo'lishi mumkin. Sug'urtalovchi shartnomadagi ta'rifni qo'llaydi: sabab, cheklanish darajasi va davomiyligi, ishlash yoki odatiy harakatlarni bajarish imkoniyati hamda holat yuzaga kelgan sana hisobga olinadi. Umumiy qonunchilik talablari aniq qoplama shartlarining o'rnini bosmaydi.
Rasmiy tasdiq muhim dalil bo'lishi mumkin, ammo har qanday polis bo'yicha avtomatik to'lov bermaydi. Shartnoma faqat baxtsiz hodisa oqibatlarini, funksiyalarning ma'lum darajadagi barqaror yo'qotilishini yoki boshqa aniq riskni qoplashi mumkin. Qoplama boshlanishidan oldin mavjud bo'lgan holat ham maxsus shart va istisnolar bo'yicha baholanadi.
Teskari vaziyat ham uchraydi. Polis tibbiy hujjatlar bilan tasdiqlangan funksional cheklanish uchun to'lov nazarda tutishi mumkin, garchi sug'urta ta'rifi davlat toifasi nomi bilan bir xil bo'lmasa ham. Har bir qaror shartnoma va dalillarga bog'liq.
Jarohat yoki kasallik — sabab yoki sog'liq holati, lekin uning barcha oqibatlari emas. Vaqtincha mehnatga layoqatsizlik ma'lum davr bilan cheklanadi va doim nogironlikka olib kelmaydi. Muomalaga layoqatsizlik huquq va majburiyatlarni mustaqil amalga oshirishga oid boshqa yuridik tushunchadir. Nogironlik guruhi yoki toifasi esa amaldagi qoidalar bo'yicha rasmiy baholash natijasidir.
Polisda to'liq, qisman, doimiy yoki vaqtinchalik nogironlik iboralari bo'lishi mumkin. Ba'zi ta'riflar avvalgi kasbni, boshqalari esa mos keladigan istalgan ishni bajarish qobiliyatiga qaraydi. Ularni bir xil deb bo'lmaydi.
Sug'urta polisi tavsifida quyidagilarni tekshiring:
Natija shartnomaga bog'liq. Mehnat, ijtimoiy himoya yoki boshqa sug'urta hujjatidagi ta'rifni polisga ko'chirmang. Baxtsiz hodisa oqibatlaridan himoya yo'nalishlari baxtsiz hodisalardan sug'urta sahifasida berilgan.
Hodisadan keyin tibbiy yordam oling va sug'urtalovchini shartnomada ko'rsatilgan tartibda xabardor qiling. Odatda ariza, tibbiy yozuvlar, hodisa holatlari haqidagi hujjatlar va polis talab qilsa rasmiy baholash xulosasi kerak bo'lishi mumkin. To'lov daromad yo'qotilishi bilan bog'liq bo'lsa, ish yoki daromad ma'lumoti ham so'raladi.
Tibbiy hujjatlarni tegishli tibbiy xizmat ko'rsatuvchi beradi. Sug'urtalovchiga to'g'ri ma'lumot taqdim eting: sug'urtada ma'lumotlarni oshkor qilish qoidalari polis olishda ham, talab ko'rib chiqilishida ham muhim.
Har qanday tashxisni avtomatik ravishda sug'urta hodisasi deb bo'lmaydi. Nogironligi bo'lgan inson ishlay olmaydi yoki mustaqil yashay olmaydi, degan qarash ham noto'g'ri. Cheklanish va yordam ehtiyoji individual bo'lib, hurmatli baholash stereotipga emas, dalillarga tayanadi.
Polisni faqat risk nomiga qarab tanlash ham xato. Ta'rif, istisno, to'lov shakli, tasdiqlash tartibi va hududni solishtiring. Shartnomaning umumiy mantiqi O'zbekistonda sug'urta bo'yicha qo'llanmada tushuntiriladi.
Nogironlikning huquqiy maqomi va sug'urta riski o'zaro bog'liq, ammo aynan bir narsa emas. To'lov uchun shartnoma ta'rifi, qoplanadigan sabab, cheklanish darajasi va davomiyligi, himoya davri hamda tasdiqlovchi hujjatlar muhim.
Toshkentlik Nodirada polis amal qilayotgan paytda yuz bergan baxtsiz hodisadan keyin barqaror cheklanish paydo bo'ldi.
Polis shu sabab va funksiya yo'qotilishi darajasini qoplagan edi. Hujjatlar tekshirilgach, sug'urtalovchi shartnoma bo'yicha to'lov qildi.
Samarqandlik Aziz kasallik sabab rasmiy nogironlik maqomiga ega edi va faqat baxtsiz hodisalarni qoplaydigan polis bo'yicha murojaat qildi.
Sug'urtalovchi bu qoplama faqat baxtsiz hodisa oqibatlariga tegishli ekanini aniqladi. Ushbu talab to'lanmadi, ammo rasmiy maqomdan keladigan boshqa huquqlar saqlanib qoldi.
Andijonlik Bekzod barqaror cheklanish aniqlangandan keyin polis oldi va arizada bu haqda ma'lumot bermadi.
Holat yangi himoya davrida yuzaga kelmagan, to'liq bo'lmagan ma'lumot esa tekshiruvni murakkablashtirdi. Bu polis bo'yicha to'lov qilinmadi.
Bu transport vositasi harakati jarayonida yoki uning ishtirokida odamlar, transport vositalari, yo‘l inshootlari yoki boshqa mol-mulkka zarar yetgan yo‘l hodisasidir.
Bu YTHni YPX xodimlarini chaqirmasdan soddalashtirilgan tartibda rasmiylashtirish usuli bo‘lib, unda haydovchilar hodisa holatlarini sug‘urta uchun o‘zlari qayd etadilar.
KASKO — bu boshqaning mashinasini emas, aynan sizning avtomobilingizni himoya qiladigan sug‘urta. Juda sodda aytganda, bu mashina uchun moliyaviy yostiqcha kabi: avariya bo‘lsa, oyna sinsa, avtoturargohda shikast yetsa, daraxt tushsa yoki hatto mashina o‘g‘irlansa ham, katta xarajatlarning bir qismini sug‘urta kompaniyasi o‘z zimmasiga olishi mumkin. Asosiy g‘oya oddiy: KASKO sizni katta avtomobil xarajatlari bilan yolg‘iz qoldirmaslikka yordam beradi.
Avtofuqarolik javobgarligi — bu yo‘lda sizning aybingiz bilan boshqa odamlarning mashinasi, mol-mulki, sog‘lig‘i yoki hayotiga zarar yetsa, o‘sha zarar uchun sizning javobgarligingizdir. Juda sodda aytganda, bu rulda qilingan xato boshqaning zarariga aylanganda ishlaydigan qoidadir. Asosiy fikr oddiy: bu javobgarlik jabrlanuvchi kompensatsiyasiz qolmasligi, aybdor esa hamma xarajatni yolg‘iz o‘zi ko‘tarmasligi uchun kerak.
Avtokreditda sug‘urta shunchaki mashinaning o‘zi bilan emas, balki mashinani kreditga olish bilan bog‘liq himoyadir. Juda sodda aytganda, bank avtomobil uchun pul beradi va mashina ham, to‘lovlar jarayoni ham himoyalangan bo‘lishini xohlaydi. Shu sabab avtokredit bilan birga ko‘pincha sug‘urta ham bo‘ladi: u mashina bilan jiddiy muammo yuz bersa, ham bank, ham qarz oluvchi uchun xatarni kamaytirishga yordam beradi.
Bu modulli avtosug‘urta mahsuloti bo‘lib, unda avtomobil egasi mashinaning qaysi qismlari va qaysi xatarlarini sug‘urta qilishni o‘zi tanlaydi
Mutaxassislarimiz eng yaxshi sug'urta himoyasini tanlashda yordam beradi
O'zbekcha