Ishlab topilgan sug'urta mukofoti — sug'urta himoyasining o'tgan davriga va shu vaqt ichida ko'rsatilgan sug'urta xizmatiga tegishli mukofot qismidir.
Ishlab topilgan sug'urta mukofoti — sug'urta himoyasining o'tgan davriga tegishli mukofot qismidir. Sug'urtalovchi kelajakda ham qoplama taqdim etishi kerak bo'lgan paytda tegishli qism ishlab topilmagan hisoblanadi. Sug'urta xizmati ko'rsatilgani sari u ishlab topilgan qismga o'tadi.
Juda sodda aytganda:
Sug'urta polisi kelishilgan davr mobaynida amal qiladi. Shu vaqt davomida sug'urtalovchi shartnomada ko'rsatilgan riskni o'z zimmasida saqlaydi va hodisalarni qoplama shartlari asosida ko'rib chiqadi. Shuning uchun oldindan to'lovning o'zi butun mukofot allaqachon ko'rsatilgan xizmatga tegishli degani emas.
Risk davr bo'ylab bir tekis taqsimlansa, ishlab topilgan qism ko'pincha o'tgan vaqtga mutanosib ajratiladi. Bu barcha mahsulotlar uchun yagona usul emas. Riskning mavsumiyligi, polisga o'zgartirish, haqiqiy ma'lumotlarni keyin aniqlash, shartnomani to'xtatib turish yoki muddatidan oldin bekor qilish hisobga ta'sir qilishi mumkin.
To'langan mukofot mijoz sug'urtalovchiga qancha pul o'tkazganini ko'rsatadi. Ishlab topilgan mukofot esa uning qaysi qismi taqdim etilgan himoyaga tegishli ekanini bildiradi. Butun summa muddat boshida to'lansa, polisning dastlabki davrida bu miqdorlar odatda farq qiladi.
To'lov tartibi, muddat va qoplamani sug'urta polisi tavsifidan tekshirish kerak. Shartnomada alohida kuchga kirish tartibi bo'lsa, to'lov sanasi bilan himoya boshlanish sanasi ham bir xil bo'lmasligi mumkin.
Ishlab topilmagan mukofot sug'urtalovchi hali himoya ko'rsatishi kerak bo'lgan kelajak davriga tegishli. Polis davom etgani sari u ishlab topilgan qismga o'tadi. Polisning amal qilish muddati tugagach, yakunlangan shartnoma mukofoti, kutilayotgan tuzatishlar bo'lmasa, odatda to'liq o'tgan davrga tegishli bo'ladi.
Sug'urtalovchi hisobotida bu o'tish qolgan qoplama bo'yicha majburiyatlar va sug'urta zaxiralari bilan bog'liq. Ko'rsatkich yalpi yoki sof shaklda berilishi mumkin. Sof miqdor qayta sug'urta va metodikada nazarda tutilgan boshqa tuzatishlarni hisobga olishi mumkin.
Qoplamani kengaytirish, yangi obyekt qo'shish yoki riskni o'zgartirish umumiy mukofot va uni tan olish tartibiga ta'sir qilishi mumkin. Qo'shimcha sug'urta mukofoti paydo bo'lsa, uning ishlab topilgan qismi ham yangilangan himoyaning boshlanish sanasi va amaldagi usul bo'yicha aniqlanadi.
Shartnoma muddatidan oldin tugasa, mukofotni ishlab topish himoya amalda tugagan sanada to'xtaydi. Lekin ishlab topilmagan qismning barchasi mijozga albatta qaytariladi deb bo'lmaydi. Natija qonun, shartnoma, bekor qilish sababi, sarflangan xarajatlar va ruxsat etilgan boshqa tuzatishlarga bog'liq. Yakuniy hisobni sug'urtalovchidan yozma ravishda olish kerak.
Ishlab topilgan mukofot sug'urtalovchi muayyan hodisa bo'yicha qancha to'lashini ko'rsatmaydi. Tovon sug'urta riski, limit, istisnolar, franshiza, hujjatlar va hodisa holatlariga bog'liq. Ishlab topilgan mukofot mavjudligi qoplamani tasdiqlamaydi ham, bekor qilmaydi ham.
U sug'urtalovchining foydasiga ham teng emas. Sug'urta daromadlari zararlar va xarajatlarni qoplash, majburiyatlarni shakllantirish hamda qayta sug'urtani hisobga olish uchun ishlatiladi. Tahlilda bitta mukofot qatori emas, bir nechta ko'rsatkich birga ko'riladi.
An'anaviy sug'urta tahlilida earned premium bir davrdagi mukofot va zararlarni solishtirishga yordam beradi. IFRS 17 hisobotida ko'rsatilgan xizmatlarni aks ettiruvchi va investitsiya qismlarini chiqarib tashlaydigan sug'urta daromadi ishlatiladi. Xizmat ko'rsatish mantiqi o'xshash bo'lsa-da, bu ikki ko'rsatkichni avtomatik ravishda aynan bir xil deb bo'lmaydi.
Ko'p mijozlar buxgalteriya miqdorini mustaqil hisoblashiga hojat yo'q. Atama polis erta tugatilgandagi hisobni tushunish, sug'urtalovchi hisobotini o'qish yoki kelib tushgan pulni ko'rsatilgan xizmatdan ajratish uchun foydali.
Polis o'zgartirilsa yoki tugatilsa, quyidagilarni so'rang:
Himoya yo'nalishlari sug'urta mahsulotlari katalogida berilgan. Mukofot, risk va shartnoma o'rtasidagi umumiy bog'liqlik O'zbekistonda sug'urta bo'yicha qo'llanmada tushuntiriladi.
Ishlab topilgan mukofot taqdim etilgan himoyaga, ishlab topilmagan qism esa kelajak davriga tegishli. Aniq hisob shartnoma, risk xususiyati va hisob qoidalariga bog'liq; bu ko'rsatkich tovon yoki qaytariladigan summani o'zi belgilamaydi.
Toshkentlik Malika mol-mulk polisini oldindan to'ladi. Polis amal qilayotgan paytda shartnomada qoplanadigan hodisa yuz berdi.
Sug'urtalovchi hodisani polis shartlari bo'yicha ko'rib chiqdi. Ishlab topilgan mukofot o'tgan himoya davrini, tovon miqdori esa alohida hisobni aks ettirdi.
Aziz Logistics bir tashuv yo'nalishini yopib, unga tegishli polisni dastlabki tugash sanasidan oldin bekor qilishni so'radi.
Sug'urtalovchi taqdim etilgan himoya uchun mukofot qismini va mumkin bo'lgan qaytarishni alohida hisobladi. Natija shartnoma va bekor qilish sababiga bog'liq edi.
Andijonlik Bekzod yangi ombordan foydalana boshladi, ammo uni mol-mulk polisiga qo'shmadi va qoplamani rasmiy o'zgartirmadi.
Bu ombor uchun himoya yuzaga kelmadi. Boshqa obyektlar uchun to'langan mukofot yangi joy uchun qoplama yoki ishlab topilgan mukofot yaratmadi.
Bu transport vositasi harakati jarayonida yoki uning ishtirokida odamlar, transport vositalari, yo‘l inshootlari yoki boshqa mol-mulkka zarar yetgan yo‘l hodisasidir.
Bu YTHni YPX xodimlarini chaqirmasdan soddalashtirilgan tartibda rasmiylashtirish usuli bo‘lib, unda haydovchilar hodisa holatlarini sug‘urta uchun o‘zlari qayd etadilar.
KASKO — bu boshqaning mashinasini emas, aynan sizning avtomobilingizni himoya qiladigan sug‘urta. Juda sodda aytganda, bu mashina uchun moliyaviy yostiqcha kabi: avariya bo‘lsa, oyna sinsa, avtoturargohda shikast yetsa, daraxt tushsa yoki hatto mashina o‘g‘irlansa ham, katta xarajatlarning bir qismini sug‘urta kompaniyasi o‘z zimmasiga olishi mumkin. Asosiy g‘oya oddiy: KASKO sizni katta avtomobil xarajatlari bilan yolg‘iz qoldirmaslikka yordam beradi.
Avtofuqarolik javobgarligi — bu yo‘lda sizning aybingiz bilan boshqa odamlarning mashinasi, mol-mulki, sog‘lig‘i yoki hayotiga zarar yetsa, o‘sha zarar uchun sizning javobgarligingizdir. Juda sodda aytganda, bu rulda qilingan xato boshqaning zarariga aylanganda ishlaydigan qoidadir. Asosiy fikr oddiy: bu javobgarlik jabrlanuvchi kompensatsiyasiz qolmasligi, aybdor esa hamma xarajatni yolg‘iz o‘zi ko‘tarmasligi uchun kerak.
Avtokreditda sug‘urta shunchaki mashinaning o‘zi bilan emas, balki mashinani kreditga olish bilan bog‘liq himoyadir. Juda sodda aytganda, bank avtomobil uchun pul beradi va mashina ham, to‘lovlar jarayoni ham himoyalangan bo‘lishini xohlaydi. Shu sabab avtokredit bilan birga ko‘pincha sug‘urta ham bo‘ladi: u mashina bilan jiddiy muammo yuz bersa, ham bank, ham qarz oluvchi uchun xatarni kamaytirishga yordam beradi.
Bu modulli avtosug‘urta mahsuloti bo‘lib, unda avtomobil egasi mashinaning qaysi qismlari va qaysi xatarlarini sug‘urta qilishni o‘zi tanlaydi
Mutaxassislarimiz eng yaxshi sug'urta himoyasini tanlashda yordam beradi
O'zbekcha