Xavfli ishlab chiqarish obyektlarini sug'urtalash

Ko'p beriladigan savollar

• Xavfli obyekt bo'yicha javobgarlikni kim sug'urtalashi shart?

  Sug'urta qildiruvchi sifatida xavfli ishlab chiqarish obyektidan foydalanayotgan tashkilot ishtirok etadi. Faqat sug'urta qildiruvchining o'z javobgarligi va faqat boshqa shaxslar — avariyada jabr ko'rganlar foydasiga sug'urtalanadi.

• Xavfli obyektda nima avariya hisoblanadi?

  Avariya — bu obyektda qo'llaniladigan inshoot yoki texnik qurilmaning buzilishi, shuningdek nazoratsiz portlash yoxud xavfli moddalarning chiqib ketishi. Avariyaning texnik tavsiflari, sabablari va oqibatlari texnik tekshiruv dalolatnomasi va vakolatli organlar xulosalari bilan belgilanadi.

• Polis korxona xodimlarining jarohatlarini qoplaydimi?

  Yo'q. Sug'urta qildiruvchi bilan mehnat munosabatlarida bo'lgan shaxslarga mehnat vazifalarini bajarish chog'ida yetkazilgan zarar qoplamadan chiqarilgan. Xodimlar uchun alohida majburiy tur — ish beruvchining fuqarolik javobgarligini sug'urta qilish (OSGOR) amal qiladi.

• Sug'urta summasi nimaga bog'liq?

  Obyekt turiga. Eng kam summalar BHM da belgilangan: birinchi tur uchun 250 000, ikkinchi uchun 50 000, uchinchi uchun 10 000 BHM. 412 000 so'mlik BHM bo'yicha bu taxminan 103 mlrd, 20,6 mlrd va 4,12 mlrd so'm; summalar shartnoma tuzilgan kundagi BHM bo'yicha qayta hisoblanadi, 2026-yil 1-sentabrdan BHM 440 000 so'm bo'ladi. Bir turga xos bir nechta xavflilik belgisi eng kam summaga ta'sir qilmaydi.

• Polis qancha turadi?

  Mukofot sug'urta summasidan foizda hisoblanadi. Yillik tarif obyekt turiga, ishlab chiqarish xususiyatlariga, uning joylashuviga va xavf darajasining boshqa omillariga qarab 0,05% dan 0,13% gacha bo'ladi. Sug'urta summasi 4,12 mlrd so'm bo'lgan uchinchi tur obyekt uchun mukofot yiliga taxminan 2 mln so'mdan, ikkinchi tur uchun 10,3 mln so'mdan, birinchi tur uchun 51,5 mln so'mdan boshlanadi. Aniq stavkani mutaxassis ariza-so'rovnoma va obyekt hujjatlaridan keyin belgilaydi.

• Shartnoma qancha muddatga tuziladi?

  Odatda shartnoma bir yilga tuziladi va keyin uzaytiriladi, biroq sug'urta davri shartnoma bilan belgilanadi va polisda ko'rsatiladi. Shartnoma mukofot yoki uning birinchi badali o'z vaqtida to'langan taqdirda imzolangan paytdan kuchga kiradi, sug'urta esa polisda ko'rsatilgan sug'urta davrida yuz bergan avariyalarga tatbiq etiladi.

• Obyekt polissiz ishlasa nima bo'ladi?

  Sug'urta «Xavfli ishlab chiqarish obyektlarining sanoat xavfsizligi to'g'risida»gi Qonun bo'yicha majburiy. KoAO da aynan polis yo'qligi uchun alohida modda yo'q: bu 97-modda bo'yicha sanoat xavfsizligi talablarining buzilishi — fuqarolar uchun 1 dan 3 BHM gacha, mansabdor shaxslar uchun 3 dan 5 BHM gacha, bir yil ichida takrorlansa 3 dan 5 va 5 dan 10 BHM gacha. Shartnoma ishlab chiqarish nazorati hujjatlari to'plamiga ham kiradi.

• Qoplamadan nima istisno qilinadi?

  Sug'urta qildiruvchi yoki naf oluvchining qasddan qilgan harakatlari, yadro portlashi va radiatsiya, harbiy harakatlar va terrorchilik aktlari, ommaviy tartibsizliklar va ish tashlashlar, tabiiy ofatlar va boshqa yengib bo'lmas kuch holatlari, shuningdek obyektdan foydalanish bilan bog'liq bo'lmagan hodisalar. Ma'naviy zarar, boy berilgan foyda, neustoyka va jarimalar, o'z mol-mulkiga zarar hamda xodimlarga mehnat vazifalarini bajarish chog'ida yetkazilgan zarar qoplanmaydi.

• Obyektda avariya yuz bersa nima qilish kerak?

  Vakolatli organlarga xabar bering va oqibatlarni kamaytirish choralarini ko'ring. Sug'urtalovchini 72 soatdan kechiktirmay xabardor qiling, besh ish kuni ichida esa sabab va holatlar ko'rsatilgan yozma xabarnoma yuboring. Avariya, qo'yilgan talablar va kuchga kirgan sud qarori haqida — uch ish kuni ichida. Oqibatlarni bartaraf etishga sug'urtalovchi vakillari joyni ko'rikdan o'tkazgach yoki xabardan o'n kun o'tgach kirishish mumkin.

• Qoplama qanday muddatlarda to'lanadi?

  To'lov yoki asoslantirilgan rad javobi to'g'risidagi qarorni sug'urtalovchi yozma murojaatdan keyin o'n besh kundan kechiktirmay ma'lum qiladi. Qoplama sug'urta hodisasi dalolatnomasi imzolangan kundan boshlab o'n ish kuni ichida to'lanadi va bevosita jabrlanuvchilarga o'tkaziladi. To'lov kechiktirilganda sug'urtalovchi har bir kun uchun 0,10% neustoyka to'laydi, biroq summaning 10% dan ko'p emas. Zararni qoplash talablari avariya sodir bo'lgan paytdan uch yil davomida qabul qilinadi.

• Mukofot o'z vaqtida to'lanmasa nima bo'ladi?

  Shartnoma mukofot yoki uning birinchi badali o'z vaqtida to'langan taqdirda imzolangan paytdan kuchga kiradi. Agar mukofot muddatida tushmasa, sug'urtalovchi shartnomani bir tomonlama bekor qilishga haqli: u to'lov tushishi kerak bo'lgan sanadan avtomatik ravishda bekor bo'ladi va to'lov majburiyatlari yuzaga kelmaydi. O'z vaqtida to'lanmagan taqdirda shartnoma pul hisobga haqiqatda tushgan paytdan kuchga kiradi.