Umumiy fuqarolik javobgarligini sug'urta qilish

Ko'p beriladigan savollar

• Umumiy fuqarolik javobgarligini sug'urta qilish nima?

  Bu ixtiyoriy sug'urta bo'lib, unda sug'urtalovchi sizning faoliyatingiz uchinchi shaxslarning hayoti, sog'lig'i va mol-mulkiga yetkazgan zararni qoplaydi. U umumiy sug'urta tarmog'ining 13-sinfiga kiradi va so'rovnoma-ariza hamda EUROASIA Insurance sug'urta qoidalari asosida tuziladi. Sug'urta obyekti — sug'urta qildiruvchining fuqarolik qonunchiligida belgilangan, ana shu zararni qoplash majburiyati bilan bog'liq mulkiy manfaatlari.

• Bu tur ixtiyoriy bo'lsa, polis nega kerak?

  Fuqarolik qonunchiligiga ko'ra shaxsga yoki mol-mulkka yetkazilgan zarar zarar yetkazgan shaxs tomonidan to'liq hajmda qoplanadi: Fuqarolik kodeksining 57-bobi, 985-modda. Xodim mehnat vazifalarini bajarish chog'ida yetkazgan zarar uchun uning o'zi emas, kompaniya javob beradi — 990-modda. Atrofdagilar uchun yuqori xavf tug'diradigan faoliyat bilan shug'ullanuvchi esa aybi bo'lmasa ham javob beradi — 999-modda. Polis ana shu majburiyatni tanlangan limit doirasida sug'urtalovchiga o'tkazadi.

• Kim uchinchi shaxs hisoblanadi?

  Hayoti, sog'lig'i yoki mol-mulkiga zarar yetkazilgan jismoniy shaxslar, shuningdek mol-mulkiga zarar yetkazilgan va sug'urta qildiruvchi bilan shartnoma munosabatlarida bo'lmagan yuridik shaxslar hamda davlat. Sug'urta qildiruvchining o'zi, oila a'zolari, xodimlari va uning nomidan ish ko'ruvchi jismoniy hamda yuridik shaxslar uchinchi shaxs hisoblanmaydi.

• Polis qancha turadi?

  Mukofot sug'urta summasidan foiz sifatida hisoblanadi. Taxminan: limiti 30–100 mln so'm bo'lgan kichik biznes 0,5–1,2% stavkada yiliga 200 000 so'mdan, limiti 0,5–5 mlrd so'm bo'lgan o'rta biznes 0,3–0,7% stavkada 2,5 mln so'mdan, limiti 10 mlrd so'mdan yuqori yirik kompaniyalar esa 0,1–0,3% stavkada 20 mln so'mdan to'laydi. Bu — mo'ljal, oferta emas: aniq stavkani mutaxassis so'rovnoma-ariza hamda kompaniyangiz haqidagi ma'lumotlardan keyin hisoblaydi, u faoliyat turiga, shu tur bo'yicha ish stajiga, zararlar tarixiga, franshiza hajmiga va qamrov hududiga bog'liq.

• Qanday javobgarlik limitini tanlash kerak?

  Sug'urta summasi — bu shartnoma bo'yicha sug'urtalovchi majburiyatlarining eng yuqori hajmi va uni siz belgilaysiz. Mo'ljal — faoliyatingiz begonalarga real yetkazishi mumkin bo'lgan eng katta zarar: qo'shni xonaning qiymati, maydondagi begona uskuna, tashrif buyuruvchilar oqimi. Shartnomada alohida limitlar ham belgilanishi mumkin: uchinchi shaxslarning hayoti va sog'lig'i hamda mol-mulki bo'yicha. Limitni tanlashda mutaxassis so'rovnoma-arizadan keyin yordam beradi.

• Franshiza nima va u nima uchun kerak?

  Franshiza — zararning sug'urtalovchi qoplamaydigan qismi. U shartli va shartsiz bo'ladi: shartli franshizada zarar undan oshmasa, sug'urtalovchi to'lovdan ozod qilinadi, shartsiz franshizada esa uning miqdori har qanday to'lovdan chegiriladi. Franshiza sug'urta summasining foizi yoki qat'iy summa sifatida belgilanadi va har bir zarar bo'yicha yoxud bitta sug'urta hodisasidagi barcha zararlar bo'yicha qo'llaniladi. Franshiza qanchalik yuqori bo'lsa, mukofot shunchalik past.

• Polis xodimlarimga yetkazilgan zararni qoplaydimi?

  Yo'q. Sug'urta qildiruvchi bilan mehnat munosabatlarida bo'lgan jismoniy shaxslarga mehnat vazifalarini bajarish chog'ida yetkazilgan zarar qoplamadan chiqarilgan. Xodimlar uchun alohida majburiy tur — ish beruvchining fuqarolik javobgarligini majburiy sug'urta qilish (OSGOR) amal qiladi.

• Yana nimalar qoplanmaydi?

  Ma'naviy zarar. Sug'urta qildiruvchining o'zi egalik qiladigan mol-mulkka zarar, shu jumladan ijaraga olingan va saqlashga qabul qilingani. O'z shartnomalari bo'yicha to'laydigan neustoyka, jarima va penyalar. Faoliyat huquqi to'xtatib turilgan davrdagi zararlar. Sug'urta qildiruvchi yoki jabrlanuvchining qasddan qilgan harakatlari, yadro portlashi va radiatsiya, urush harakatlari, fuqarolar urushi, ommaviy tartibsizliklar hamda ish tashlashlar sug'urta hodisasi deb tan olinmaydi.

• Jabrlanuvchi da'vo qo'ysa, nima qilish kerak?

  Sizga ma'lum bo'lgan paytdan boshlab 48 soatdan kechiktirmay sug'urtalovchini telefon orqali yoki har qanday mavjud usulda xabardor qiling, o'n taqvim kuni ichida esa hodisa sabablari va holatlari ko'rsatilgan yozma bildirishnomani hujjatlar bilan yuboring. Zararni kamaytirish uchun oqilona va mavjud choralarni ko'ring, vakolatli organlarga xabar bering va hodisaga oid barcha hujjatlarni saqlang. Muhimi: sug'urtalovchining yozma roziligisiz javobgarligingizni tan olish, jabrlanuvchilar oldida majburiyat olish va ularga to'lov qilish mumkin emas.

• Qoplama qanday muddatlarda to'lanadi?

  Taqdim etilgan hujjatlar asosida sug'urtalovchi hodisani sug'urta hodisasi deb tan olish yoki tan olmaslik haqida qaror chiqaradi va qoplama summasi belgilanadigan dalolatnoma tuzadi. Qoplama dalolatnoma imzolangan kundan boshlab o'n besh bank kuni ichida — tomonlar kelishuviga ko'ra naf oluvchi yoki sug'urta qildiruvchi hisobiga o'tkaziladi. To'lov kechiktirilsa, sug'urtalovchi har bir kun uchun kechiktirilgan summaning 0,1 foizi miqdorida, lekin 10 foizdan oshmagan holda penya to'laydi. Hodisa yuzasidan jinoyat, fuqarolik yoki ma'muriy ish qo'zg'atilgan bo'lsa, qaror vakolatli organlar qarorigacha kechiktirilishi mumkin.

• Shartnoma qanday muddatga tuziladi va mukofot kechiktirilsa nima bo'ladi?

  Odatda bir yil, keyin uzaytiriladi. Shartnoma imzolangan paytdan, mukofot o'z vaqtida to'langan shartda kuchga kiradi; mukofot o'n bank kuni ichida to'lanadi. To'lov o'n besh bank kunidan ortiq kechiktirilsa, sug'urtalovchining majburiyatlari to'xtatib turiladi va u shartnomani bekor qilishga haqli. Muddatidan oldin bekor qilish uchun o'ttiz taqvim kuni oldin yozma ariza beriladi.

• Aybdorga nisbatan talab huquqi sug'urtalovchiga o'tadimi?

  Ha. Qoplamani to'lagan sug'urtalovchiga to'langan summa doirasida sug'urta qildiruvchi yoki naf oluvchining zarar uchun javobgar shaxsga nisbatan talab qilish huquqi o'tadi. Sug'urta qildiruvchi barcha zarur hujjatlarni topshirishi va bu huquqni amalga oshirishga ko'maklashishi shart. Agar u o'z talabidan voz kechgan bo'lsa yoki huquqni amalga oshirish uning aybi bilan imkonsiz bo'lib qolgan bo'lsa, sug'urtalovchi to'lovdan to'liq yoki qisman ozod qilinadi va ortiqcha to'langan summani qaytarishni talab qilishga haqli.