Banklar uchun kreditni qaytmaslik tavakkalchiligini sug'urtalash

Ko'p beriladigan savollar

• Kreditni qaytmaslik tavakkalchiligidan sug'urtalash nima?

  Bu «Kreditlarni sug'urta qilish» 14-sinfiga kiruvchi ixtiyoriy sug'urta. Sug'urta hodisasi — kredit oluvchi Kredit shartnomasi bo'yicha majburiyatlarini bajarmasligi natijasida bankka zarar yetkazilishi: asosiy qarzning qaytarilmasligi va hisoblangan foizlarning, shu jumladan muddati o'tgan qarzdorlik foizlarining to'lanmasligi. Polis kreditning garov yoki boshqa turdagi ta'minot bilan ta'minlanmagan qismini yopadi.

• Kim sug'urta qildiruvchi va kim mukofot to'laydi?

  Sug'urta qildiruvchi ham, mukofot to'lovchi ham, naf oluvchi ham — bank. Shartnoma ikki tomonlama: uni bank va sug'urtalovchi imzolaydi. Kredit oluvchi sug'urta shartnomasining tomoni emas — qoplamani bank oladi va polisda benefitsiar sifatida u ko'rsatiladi.

• Kredit oluvchi sug'urta shartnomasida ishtirok etadimi?

  Yo'q. Kredit oluvchi shartnomani imzolamaydi, mukofot to'lamaydi va polis bo'yicha majburiyat olmaydi. Uning to'lov qobiliyati, kredit muddati va garov bilan ta'minlanmagan ulush faqat tavakkalchilikni baholashga va mukofot stavkasiga ta'sir qiladi — shartnomaning o'zi bank bilan sug'urtalovchi o'rtasida ikki tomonlama bo'lib qoladi.

• Sug'urta summasiga nima kiradi?

  Kredit shartnomasi bo'yicha asosiy qarz, unga hisoblangan foizlar, muddati o'tgan qarzdorlik uchun barcha foizlar, komissiyalar, penya va jarimalar, shuningdek kredit berish bilan bog'liq bank moliyaviy xarajatlari. Sug'urta summasi — sug'urtalovchi majburiyatlarining eng yuqori hajmi: to'lov undan oshmaydi.

• Kutish davri nima?

  Bu kredit oluvchi Kredit shartnomasi jadvaliga ko'ra kredit mablag'larini qaytarishi kerak bo'lgan sanadan keyingi 30 taqvim kuni. Kutish davri tugagandan keyingi kun zarar ko'rilgan sana hisoblanadi — bankning sug'urtalovchiga murojaati aynan shu sanadan sanaladi.

• Polis qancha turadi?

  Mukofot sug'urta summasidan foiz sifatida, bir yilga emas, kreditning butun muddatiga hisoblanadi. Taxminan: bir yilgacha — 0,2% dan, bir yildan uch yilgacha — 2–3%, uch yildan ortiq — 3% dan. Bazaviy tarif — 2,4%. Bu — mo'ljal, oferta emas.

• Kredit bo'yicha garov bo'lsa, qoplama qanday to'lanadi?

  Garov bilan ta'minlanmagan qism bankning birinchi talabi bo'yicha qoplanadi. Qolgan qarzdorlik esa garovga qabul qilingan mol-mulk realizatsiyasidan keyin to'lanadi — har ikkala holatda ham polisda ko'rsatilgan sug'urta summasi doirasida.

• Sug'urtalovchi qachon to'lovni rad etishi mumkin?

  Agar kredit oluvchi yoki bitim haqida taqdim etilgan ma'lumotlar noto'g'ri bo'lib, tavakkalchilikni baholab bo'lmasa; agar shartnoma shartlari ataylab buzilgan bo'lsa; agar bankning g'ayriqonuniy yoki firibgarlik harakatlari qonuniy tartibda isbotlangan bo'lsa; agar kredit muddati ogohlantirishsiz uzaytirilgan bo'lsa; agar mukofot to'lanmagan bo'lsa; agar kredit maqsadli ishlatilmagan bo'lsa; agar bank sud xarajatlarini qoplashni talab qilsa.

• To'lovdan keyin nima bo'ladi?

  Kredit oluvchiga nisbatan talab qilish huquqi to'langan summa doirasida sug'urtalovchiga o'tadi. Bank barcha zarur hujjatlarni topshirishi va undirishga ko'maklashishi shart. Agar to'lovdan keyin bankka har qanday manbadan mablag' tushsa, u shunday taqsimlanadi: sug'urtalovchi to'lagan qoplama summasini va u bilan bog'liq xarajatlarni oladi, qolgani esa bank hisobvarag'ida qoladi.

• Qaror va qoplama qanday muddatlarda beriladi?

  Sug'urtalovchi taqdim etilgan hujjatlarni o'rganib chiqadi va 5 ish kuni ichida sug'urta hodisasini tan olish yoki tan olmaslik haqida qaror qabul qiladi. Tan olingan taqdirda dalolatnoma tuziladi va qoplama u imzolangan kundan boshlab 5 bank kuni ichida bankka o'tkaziladi. To'lov rad etilsa, sug'urtalovchi bu haqda rad etish sabablari asoslantirilgan holda 3 ish kunidan kechiktirmay bankka xabar berishi shart.

• Shartnoma qanday muddatga tuziladi?

  Shartnoma tomonlar imzolagan paytdan kuchga kiradi va Kredit shartnomasining amal qilish muddati davomida amal qiladi. Sug'urtalovchining majburiyatlari mukofot uning hisobvarag'iga to'liq tushganidan keyin boshlanadi va polisda ko'rsatilgan muddatgacha davom etadi. Muddatni qo'shimcha kelishuv va qo'shimcha mukofot to'lash orqali uzaytirish mumkin.

• Mukofot to'liq to'lanmasa nima bo'ladi?

  Mukofotni to'lash tartibi, uning to'liq to'lanmasligi oqibatlari va kredit muddatidan oldin so'ndirilganda qayta hisoblash sug'urta shartnomasi va Fuqarolik kodeksi bilan belgilanadi. Mutaxassis bu shartlarni bitimingiz bo'yicha hisob-kitob paytida aniqlashtiradi.

• Kredit chet el valyutasida berilgan — qoplama qanday hisoblanadi?

  Kredit mablag'lari chet el valyutasida ajratilgan bo'lsa, sug'urta summasi ham o'sha valyutada, ham so'mda ko'rsatiladi. Sug'urta summasi bo'yicha to'lovlar milliy valyutada — so'mda, qoplama to'langan kundagi O'zbekiston Respublikasi Markaziy banki belgilagan rasmiy kurs bo'yicha amalga oshiriladi.