Умумий фуқаролик жавобгарлигини суғурта қилиш

Кўп бериладиган саволлар

• Умумий фуқаролик жавобгарлигини суғурта қилиш нима?

  Бу ихтиёрий суғурта бўлиб, унда суғурталовчи сизнинг фаолиятингиз учинчи шахсларнинг ҳаёти, соғлиғи ва мол-мулкига етказган зарарни қоплайди. У умумий суғурта тармоғининг 13-синфига киради ва сўровнома-ариза ҳамда EUROASIA Insurance суғурта қоидалари асосида тузилади. Суғурта объекти — суғурта қилдирувчининг фуқаролик қонунчилигида белгиланган, ана шу зарарни қоплаш мажбурияти билан боғлиқ мулкий манфаатлари.

• Бу тур ихтиёрий бўлса, полис нега керак?

  Фуқаролик қонунчилигига кўра шахсга ёки мол-мулкка етказилган зарар зарар етказган шахс томонидан тўлиқ ҳажмда қопланади: Фуқаролик кодексининг 57-боби, 985-модда. Ходим меҳнат вазифаларини бажариш чоғида етказган зарар учун унинг ўзи эмас, компания жавоб беради — 990-модда. Атрофдагилар учун юқори хавф туғдирадиган фаолият билан шуғулланувчи эса айби бўлмаса ҳам жавоб беради — 999-модда. Полис ана шу мажбуриятни танланган лимит доирасида суғурталовчига ўтказади.

• Ким учинчи шахс ҳисобланади?

  Ҳаёти, соғлиғи ёки мол-мулкига зарар етказилган жисмоний шахслар, шунингдек мол-мулкига зарар етказилган ва суғурта қилдирувчи билан шартнома муносабатларида бўлмаган юридик шахслар ҳамда давлат. Суғурта қилдирувчининг ўзи, оила аъзолари, ходимлари ва унинг номидан иш кўрувчи жисмоний ҳамда юридик шахслар учинчи шахс ҳисобланмайди.

• Полис қанча туради?

  Мукофот суғурта суммасидан фоиз сифатида ҳисобланади. Тахминан: лимити 30–100 млн сўм бўлган кичик бизнес 0,5–1,2% ставкада йилига 200 000 сўмдан, лимити 0,5–5 млрд сўм бўлган ўрта бизнес 0,3–0,7% ставкада 2,5 млн сўмдан, лимити 10 млрд сўмдан юқори йирик компаниялар эса 0,1–0,3% ставкада 20 млн сўмдан тўлайди. Бу — мўлжал, оферта эмас: аниқ ставкани мутахассис сўровнома-ариза ҳамда компаниянгиз ҳақидаги маълумотлардан кейин ҳисоблайди, у фаолият турига, шу тур бўйича иш стажига, зарарлар тарихига, франшиза ҳажмига ва қамров ҳудудига боғлиқ.

• Қандай жавобгарлик лимитини танлаш керак?

  Суғурта суммаси — бу шартнома бўйича суғурталовчи мажбуриятларининг энг юқори ҳажми ва уни сиз белгилайсиз. Мўлжал — фаолиятингиз бегоналарга реал етказиши мумкин бўлган энг катта зарар: қўшни хонанинг қиймати, майдондаги бегона ускуна, ташриф буюрувчилар оқими. Шартномада алоҳида лимитлар ҳам белгиланиши мумкин: учинчи шахсларнинг ҳаёти ва соғлиғи ҳамда мол-мулки бўйича. Лимитни танлашда мутахассис сўровнома-аризадан кейин ёрдам беради.

• Франшиза нима ва у нима учун керак?

  Франшиза — зарарнинг суғурталовчи қопламайдиган қисми. У шартли ва шартсиз бўлади: шартли франшизада зарар ундан ошмаса, суғурталовчи тўловдан озод қилинади, шартсиз франшизада эса унинг миқдори ҳар қандай тўловдан чегирилади. Франшиза суғурта суммасининг фоизи ёки қатъий сумма сифатида белгиланади ва ҳар бир зарар бўйича ёхуд битта суғурта ҳодисасидаги барча зарарлар бўйича қўлланилади. Франшиза қанчалик юқори бўлса, мукофот шунчалик паст.

• Полис ходимларимга етказилган зарарни қоплайдими?

  Йўқ. Суғурта қилдирувчи билан меҳнат муносабатларида бўлган жисмоний шахсларга меҳнат вазифаларини бажариш чоғида етказилган зарар қопламадан чиқарилган. Ходимлар учун алоҳида мажбурий тур — иш берувчининг фуқаролик жавобгарлигини мажбурий суғурта қилиш (ОСГОР) амал қилади.

• Яна нималар қопланмайди?

  Маънавий зарар. Суғурта қилдирувчининг ўзи эгалик қиладиган мол-мулкка зарар, шу жумладан ижарага олинган ва сақлашга қабул қилингани. Ўз шартномалари бўйича тўлайдиган неустойка, жарима ва пенялар. Фаолият ҳуқуқи тўхтатиб турилган даврдаги зарарлар. Суғурта қилдирувчи ёки жабрланувчининг қасддан қилган ҳаракатлари, ядро портлаши ва радиация, уруш ҳаракатлари, фуқаролар уруши, оммавий тартибсизликлар ҳамда иш ташлашлар суғурта ҳодисаси деб тан олинмайди.

• Жабрланувчи даъво қўйса, нима қилиш керак?

  Сизга маълум бўлган пайтдан бошлаб 48 соатдан кечиктирмай суғурталовчини телефон орқали ёки ҳар қандай мавжуд усулда хабардор қилинг, ўн тақвим куни ичида эса ҳодиса сабаблари ва ҳолатлари кўрсатилган ёзма билдиришномани ҳужжатлар билан юборинг. Зарарни камайтириш учун оқилона ва мавжуд чораларни кўринг, ваколатли органларга хабар беринг ва ҳодисага оид барча ҳужжатларни сақланг. Муҳими: суғурталовчининг ёзма розилигисиз жавобгарлигингизни тан олиш, жабрланувчилар олдида мажбурият олиш ва уларга тўлов қилиш мумкин эмас.

• Қоплама қандай муддатларда тўланади?

  Тақдим этилган ҳужжатлар асосида суғурталовчи ҳодисани суғурта ҳодисаси деб тан олиш ёки тан олмаслик ҳақида қарор чиқаради ва қоплама суммаси белгиланадиган далолатнома тузади. Қоплама далолатнома имзоланган кундан бошлаб ўн беш банк куни ичида — томонлар келишувига кўра наф олувчи ёки суғурта қилдирувчи ҳисобига ўтказилади. Тўлов кечиктирилса, суғурталовчи ҳар бир кун учун кечиктирилган сумманинг 0,1 фоизи миқдорида, лекин 10 фоиздан ошмаган ҳолда пеня тўлайди. Ҳодиса юзасидан жиноят, фуқаролик ёки маъмурий иш қўзғатилган бўлса, қарор ваколатли органлар қароригача кечиктирилиши мумкин.

• Шартнома қандай муддатга тузилади ва мукофот кечиктирилса нима бўлади?

  Одатда бир йил, кейин узайтирилади. Шартнома имзоланган пайтдан, мукофот ўз вақтида тўланган шартда кучга киради; мукофот ўн банк куни ичида тўланади. Тўлов ўн беш банк кунидан ортиқ кечиктирилса, суғурталовчининг мажбуриятлари тўхтатиб турилади ва у шартномани бекор қилишга ҳақли. Муддатидан олдин бекор қилиш учун ўттиз тақвим куни олдин ёзма ариза берилади.

• Айбдорга нисбатан талаб ҳуқуқи суғурталовчига ўтадими?

  Ҳа. Қопламани тўлаган суғурталовчига тўланган сумма доирасида суғурта қилдирувчи ёки наф олувчининг зарар учун жавобгар шахсга нисбатан талаб қилиш ҳуқуқи ўтади. Суғурта қилдирувчи барча зарур ҳужжатларни топшириши ва бу ҳуқуқни амалга оширишга кўмаклашиши шарт. Агар у ўз талабидан воз кечган бўлса ёки ҳуқуқни амалга ошириш унинг айби билан имконсиз бўлиб қолган бўлса, суғурталовчи тўловдан тўлиқ ёки қисман озод қилинади ва ортиқча тўланган суммани қайтаришни талаб қилишга ҳақли.