Хавфли ишлаб чиқариш объектларини суғурталаш

Кўп бериладиган саволлар

• Хавфли объект бўйича жавобгарликни ким суғурталаши шарт?

  Суғурта қилдирувчи сифатида хавфли ишлаб чиқариш объектидан фойдаланаётган ташкилот иштирок этади. Фақат суғурта қилдирувчининг ўз жавобгарлиги ва фақат бошқа шахслар — аварияда жабр кўрганлар фойдасига суғурталанади.

• Хавфли объектда нима авария ҳисобланади?

  Авария — бу объектда қўлланиладиган иншоот ёки техник қурилманинг бузилиши, шунингдек назоратсиз портлаш ёхуд хавфли моддаларнинг чиқиб кетиши. Авариянинг техник тавсифлари, сабаблари ва оқибатлари техник текширув далолатномаси ва ваколатли органлар хулосалари билан белгиланади.

• Полис корхона ходимларининг жароҳатларини қоплайдими?

  Йўқ. Суғурта қилдирувчи билан меҳнат муносабатларида бўлган шахсларга меҳнат вазифаларини бажариш чоғида етказилган зарар қопламадан чиқарилган. Ходимлар учун алоҳида мажбурий тур — иш берувчининг фуқаролик жавобгарлигини суғурта қилиш (ОСГОР) амал қилади.

• Суғурта суммаси нимага боғлиқ?

  Объект турига. Энг кам суммалар БҲМ да белгиланган: биринчи тур учун 250 000, иккинчи учун 50 000, учинчи учун 10 000 БҲМ. 412 000 сўмлик БҲМ бўйича бу тахминан 103 млрд, 20,6 млрд ва 4,12 млрд сўм; суммалар шартнома тузилган кундаги БҲМ бўйича қайта ҳисобланади, 2026-йил 1-сентябрдан БҲМ 440 000 сўм бўлади. Бир турга хос бир нечта хавфлилик белгиси энг кам суммага таъсир қилмайди.

• Полис қанча туради?

  Мукофот суғурта суммасидан фоизда ҳисобланади. Йиллик тариф объект турига, ишлаб чиқариш хусусиятларига, унинг жойлашувига ва хавф даражасининг бошқа омилларига қараб 0,05% дан 0,13% гача бўлади. Суғурта суммаси 4,12 млрд сўм бўлган учинчи тур объект учун мукофот йилига тахминан 2 млн сўмдан, иккинчи тур учун 10,3 млн сўмдан, биринчи тур учун 51,5 млн сўмдан бошланади. Аниқ ставкани мутахассис ариза-сўровнома ва объект ҳужжатларидан кейин белгилайди.

• Шартнома қанча муддатга тузилади?

  Одатда шартнома бир йилга тузилади ва кейин узайтирилади, бироқ суғурта даври шартнома билан белгиланади ва полисда кўрсатилади. Шартнома мукофот ёки унинг биринчи бадали ўз вақтида тўланган тақдирда имзоланган пайтдан кучга киради, суғурта эса полисда кўрсатилган суғурта даврида юз берган аварияларга татбиқ этилади.

• Объект полиссиз ишласа нима бўлади?

  Суғурта «Хавфли ишлаб чиқариш объектларининг саноат хавфсизлиги тўғрисида»ги Қонун бўйича мажбурий. Коао да айнан полис йўқлиги учун алоҳида модда йўқ: бу 97-модда бўйича саноат хавфсизлиги талабларининг бузилиши — фуқаролар учун 1 дан 3 БҲМ гача, мансабдор шахслар учун 3 дан 5 БҲМ гача, бир йил ичида такрорланса 3 дан 5 ва 5 дан 10 БҲМ гача. Шартнома ишлаб чиқариш назорати ҳужжатлари тўпламига ҳам киради.

• Қопламадан нима истисно қилинади?

  Суғурта қилдирувчи ёки наф олувчининг қасддан қилган ҳаракатлари, ядро портлаши ва радиация, ҳарбий ҳаракатлар ва террорчилик актлари, оммавий тартибсизликлар ва иш ташлашлар, табиий офатлар ва бошқа енгиб бўлмас куч ҳолатлари, шунингдек объектдан фойдаланиш билан боғлиқ бўлмаган ҳодисалар. Маънавий зарар, бой берилган фойда, неустойка ва жарималар, ўз мол-мулкига зарар ҳамда ходимларга меҳнат вазифаларини бажариш чоғида етказилган зарар қопланмайди.

• Объектда авария юз берса нима қилиш керак?

  Ваколатли органларга хабар беринг ва оқибатларни камайтириш чораларини кўринг. Суғурталовчини 72 соатдан кечиктирмай хабардор қилинг, беш иш куни ичида эса сабаб ва ҳолатлар кўрсатилган ёзма хабарнома юборинг. Авария, қўйилган талаблар ва кучга кирган суд қарори ҳақида — уч иш куни ичида. Оқибатларни бартараф этишга суғурталовчи вакиллари жойни кўрикдан ўтказгач ёки хабардан ўн кун ўтгач киришиш мумкин.

• Қоплама қандай муддатларда тўланади?

  Тўлов ёки асослантирилган рад жавоби тўғрисидаги қарорни суғурталовчи ёзма мурожаатдан кейин ўн беш кундан кечиктирмай маълум қилади. Қоплама суғурта ҳодисаси далолатномаси имзоланган кундан бошлаб ўн иш куни ичида тўланади ва бевосита жабрланувчиларга ўтказилади. Тўлов кечиктирилганда суғурталовчи ҳар бир кун учун 0,10% неустойка тўлайди, бироқ сумманинг 10% дан кўп эмас. Зарарни қоплаш талаблари авария содир бўлган пайтдан уч йил давомида қабул қилинади.

• Мукофот ўз вақтида тўланмаса нима бўлади?

  Шартнома мукофот ёки унинг биринчи бадали ўз вақтида тўланган тақдирда имзоланган пайтдан кучга киради. Агар мукофот муддатида тушмаса, суғурталовчи шартномани бир томонлама бекор қилишга ҳақли: у тўлов тушиши керак бўлган санадан автоматик равишда бекор бўлади ва тўлов мажбуриятлари юзага келмайди. Ўз вақтида тўланмаган тақдирда шартнома пул ҳисобга ҳақиқатда тушган пайтдан кучга киради.