Shartsiz franshiza

Shartsiz franshiza — qoplangan zararning mijoz zimmasida qoladigan qismi. Agar shartnomada boshqa tartib ko'rsatilmagan bo'lsa, sug'urtalovchi bu chegirmani har bir hodisaga qo'llaydi. Uning miqdori va hisoblash usuli polis, ilova yoki sug'urta qoidalarida yoziladi.

Bu franshiza turlaridan biridir. “Shartsiz” so'zi har qanday hodisada to'lov kafolatlanganini anglatmaydi. Sug'urtalovchi avval hodisa va obyekt qoplamaga kirishini tekshiradi, zararni baholaydi, so'ng franshizani qo'llaydi.

Juda sodda qilib aytganda:

• zarar franshizaga teng yoki undan kam bo'lsa, boshlang'ich to'lov nolga teng;
• zarar franshizadan ko'p bo'lsa, qoplanadigan summadan franshiza chegiriladi;
• keyin limit, eskirish va shartnomaning boshqa shartlari hisobga olinishi mumkin;
• aniq natija doimo polis shartlariga bog'liq.

Shartsiz franshiza qanday ishlaydi

Qoplanadigan zarar 12 mln so'm, franshiza esa 1,5 mln so'm deb olaylik. Chegirmadan keyingi boshlang'ich summa 10,5 mln so'm bo'ladi. Bu hali yakuniy to'lov va'dasi emas: sug'urtalovchi sug'urta summasi, limitlar, hujjatlar va boshqa shartlarni ham tekshiradi.

Xuddi shu 1,5 mln so'mlik franshizada zarar 1 mln so'm bo'lsa, chegirmadan keyingi summa nol bo'ladi. Bunday zararni mijoz o'zi qoplaydi.

Bu raqamlarning barchasi shartli. Ular mexanizmni tushuntiradi, EUROASIA mahsulotining narxi yoki shartlarini emas.

Franshiza qanday ko'rsatiladi

Shartsiz franshiza quyidagicha belgilanishi mumkin:

• aniq summa, masalan, 1 mln so'm;
• qoplanadigan zararning foizi;
• sug'urta summasining foizi;
• turli obyekt yoki risklar uchun alohida miqdor.

“Shartsiz” so'zining o'zi foiz qaysi summadan hisoblanishini ko'rsatmaydi. Buni shartnomadan tekshirish kerak. Chegirma har bir hodisa, har bir obyekt yoki boshqa tartibda qo'llanishi ham hujjatda yoziladi.

Shartli franshizadan farqi

Shartsiz franshizada belgilangan qism, polis nazarda tutgan hollarda, qoplanadigan zarar yoki hisoblangan tovondan chegiriladi. Ingliz tilidagi sug'urta manbalarida bu mexanizm ko'pincha straight deductible deb ataladi.

Shartli franshiza esa chegara sifatida ishlaydi. Zarar chegaradan oshmasa, to'lov bo'lmaydi. Zarar undan oshsa, odatda franshiza chegirilmaydi va zarar shartnoma doirasida to'liq ko'rib chiqiladi.

Farq ayniqsa zarar chegaradan oshganda ko'rinadi. Shu sababli polisda franshizaning miqdori bilan birga turini ham topish kerak.

Qayerda uchraydi

Shartsiz franshiza avtomobil, mol-mulk, texnika, yuk va boshqa risklarni sug'urtalashda uchraydi. Turli sug'urta turlari bo'yicha uning miqdori va qo'llanishi farq qiladi.

Bitta polisda bir nechta franshiza bo'lishi mumkin. Mulkning shikastlanishi uchun bir miqdor, alohida tabiiy risk uchun boshqa miqdor belgilanadi. Ayrim obyekt yoki xizmatlar franshizasiz qoplanishi ham mumkin. Bularning barchasi polisga tegishli hujjatlarda ko'rsatilishi kerak.

Polis narxiga qanday ta'sir qiladi

Franshiza kichik zararlarning bir qismini mijozda qoldiradi va sug'urta mukofotiga ta'sir qilishi mumkin. Yuqoriroq franshiza ba'zan polis narxini pasaytiradi, ammo umumiy qoida yo'q: obyekt, risklar, muddat, limitlar va oldingi zararlar ham hisobga olinadi.

Franshizani faqat arzonroq narx uchun tanlash to'g'ri emas. Haqiqiy hodisada mijoz o'z zimmasida qoladigan summani ko'tara olishi kerak.

Imzolashdan oldin nimani tekshirish kerak

Franshizani polis, sug'urta qoidalari yoki ilovadan toping. Quyidagilarni tekshiring:

• u shartsiz deb ko'rsatilganmi;
• summa yoki foiz belgilanganmi;
• foiz qaysi bazadan hisoblanadi;
• chegirma har bir hodisaga qo'llanadimi;
• ayrim risk va obyektlar uchun alohida shartlar bormi;
• limit, eskirish va boshqa tuzatishlar qanday ketma-ketlikda hisoblanadi;
• franshizasiz qoplanadigan holatlar bormi.

Asosiy ma'lumotlar sug'urta polisining qisqacha tavsifida ham berilishi mumkin, lekin haqiqiy hisob uchun barcha shartnoma hujjatlarini tekshirish zarur.

Ko'p uchraydigan xatolar

Birinchi xato — franshizani sug'urta mukofoti bilan adashtirish. Sug'urta mukofoti polis narxi, franshiza esa hodisadan keyin qoplangan zararning mijozda qoladigan qismini belgilaydi.

Ikkinchi xato — franshiza doim sug'urta summasidan chegiriladi deb o'ylash. Hisoblash tartibini shartnoma belgilaydi: u qoplanadigan zarar yoki hisoblangan tovondan ayirilishi mumkin.

Uchinchi xato — franshiza har qanday zararni sug'urta hodisasiga aylantiradi deb hisoblash. Obyekt yoki risk kiritilmagan bo'lsa, franshiza qoplama yaratmaydi.

Franshiza va to'lov qanday bog'langan

Sug'urta to'lovi faqat franshizaga bog'liq emas. Sug'urtalovchi hodisa holatlarini aniqlaydi, qoplamani tekshiradi, hujjatlar bilan tasdiqlangan zararni hisoblaydi va limit hamda boshqa shartlarni qo'llaydi.

Shuning uchun “zarar minus franshiza” formulasi dastlabki tushuncha uchun qulay, ammo har doim yakuniy summani bermaydi. Aniq ketma-ketlik shartnomadan olinadi.

Sug'urta hodisasidan keyin nima qilish kerak

Hodisa haqida shartnomada ko'rsatilgan muddat va usulda sug'urtalovchiga xabar bering. Xavfsiz bo'lsa, shikastlangan mulkni saqlang, holatni qayd qiling va talab etilgan hujjatlarni tayyorlang.

Arizada zararni franshizaga o'zingiz kamaytirishingiz shart emas. Sug'urtalovchi hisob vaqtida chegirmani qo'llaydi va yakuniy summa qanday chiqqanini ko'rsatadi. Hisob tushunarsiz bo'lsa, polisning tegishli bandiga tayangan yozma izoh so'rang.

Bu atama kimga kerak

Atama avtomobil va mulk egalari, tadbirkorlar, logistika kompaniyalari hamda bir nechta sug'urta dasturini solishtirayotganlar uchun foydali. Sug'urta summasi bir xil bo'lgan ikki polis kichik zararlarni turlicha taqsimlashi mumkin.

Polis, mukofot va to'lov o'rtasidagi umumiy bog'liqlik O'zbekistonda sug'urta bo'yicha qo'llanmada tushuntirilgan.

Vaziyat tahlili

Toshkentlik Nodira avtomobiliga yetgan 12 mln so'mlik qoplanadigan zararni ma'lum qildi. Polisda har bir hodisa uchun 1,5 mln so'm shartsiz franshiza belgilangan. Chegirmadan keyingi boshlang'ich summa 10,5 mln so'm. Yakuniy natija limitlar, hujjatlar va boshqa polis shartlariga bog'liq. Barcha raqamlar shartli.