Mol-mulkning sug'urta qiymati
Qonunchilikda boshqacha tartib belgilanmagan bo'lsa, sug'urta shartnomasi tuzilayotganda tomonlar kelishadigan mol-mulk qiymati.
Jahon

O'zbekiston

Batafsil izoh
KASKO rasmiylashtirayotganda sug'urtalovchi mashinangiz qancha turishini so'rashi mumkin. Bu raqam safardan va ehtimoliy yo'l-transport hodisasidan oldin kerak bo'ladi. Uni sug'urta summasi bilan solishtirib, mashina qiymatining qancha qismi sug'urtalanganini bilasiz.
Mol-mulkning sug'urta qiymati — qonunchilikda boshqacha tartib belgilanmagan bo'lsa, sug'urta shartnomasi tuzilayotganda tomonlar kelishadigan mol-mulk qiymati.
Sodda qilib aytganda
- Sug'urta qiymati sug'urta rasmiylashtirilganda mol-mulk qancha baholanganini ko'rsatadi.
- Sug'urta summasi shartnoma bo'yicha tovon chegarasini belgilaydi.
- Tovon muayyan hodisa, tasdiqlangan zarar va polis shartlariga qarab hisoblanadi.
Sug'urta qiymati qanday aniqlanadi
O'zbekistonda mulkiy sug'urtada mol-mulkning shartnoma tuzilgan kundagi va u turgan joydagi haqiqiy qiymati asos qilib olinadi. Zarur bo'lsa, sug'urtalovchi baholashni tashkil qilishi mumkin. Baholovchi nima bilan shug'ullanishi haqida alohida maqolada yozganmiz. Xarid narxi va sotuv e'loni mo'ljal beradi, lekin kelishilgan qiymatni o'z-o'zidan belgilamaydi.
EUROASIA'ning KASKO, ya'ni mashinani ixtiyoriy sug'urtalash bo'yicha ommaviy ofertasida mashinaning sug'urta summasi shartnoma tuzilgan sana va joydagi sug'urta qiymatidan kelib chiqib aniqlanadi. Summa polisda ko'rsatiladi.
Sug'urta summasi va zarar
Sug'urta summasi sug'urtalovchi qoplanadigan zarar uchun qancha miqdorgacha tovon to'lashi kerakligini ko'rsatadi. Zararning o'zi hodisa oqibatlariga qarab aniqlanadi. Masalan, to'qnashuvdan keyin eshik shikastini baholashda shikastning turi va ta'mirning tasdiqlangan xarajatlari hisobga olinadi.
Sug'urta summasi sug'urta qiymatiga teng bo'lganda ham tovon himoya shartlari, tasdiqlangan zarar, alohida limitlar va franshizaga, agar u ko'zda tutilgan bo'lsa, bog'liq. Franshiza — shartnomaga ko'ra sug'urtalovchi qoplamasligi mumkin bo'lgan zarar qismi.
To'liq bo'lmagan mulkiy sug'urta
Sug'urta summasi sug'urta qiymatidan past bo'lsa, sug'urta hodisasida zarar O'zbekiston Fuqarolik kodeksi qoidalariga muvofiq shu ikki miqdor nisbatiga mutanosib qoplanadi. Hisoblash uchun sug'urta summasini sug'urta qiymatiga bo'lib, natijani qoplanadigan zarar miqdoriga ko'paytiring.
Quyidagi ikkinchi hikoyada mashina qiymatining bir qismigina sug'urtalangan. Zarar sug'urta summasidan oshmasa ham, mutanosib hisobda tovon tasdiqlangan zarardan kam chiqadi. Bu o'quv misoli. Qaysi cheklovlar amal qilishini va tovondan nimalar chegirilishini shartnomangizdan tekshiring.
Rasmiylashtirishdan oldingi tekshiruv
- Hujjatlar va polisdagi mashina ma'lumotlarini solishtiring.
- Sug'urta qiymati, baholash sanasi va hisoblash asosini so'rang.
- Kelishilgan qiymatni polisdagi sug'urta summasi bilan solishtiring.
- Qoplanadigan xavflar, istisnolar, limitlar va franshizani tekshiring.
KASKO dasturlari taqqoslanmasi qoplanadigan xavflar qanday farqlanishini ko'rsatadi. Tovon o'z shartnomangiz shartlariga ko'ra hisoblanadi.
Polisni olish va yangilashdagi xatolar
Mashinani ilgari sotib olgan narxingiz yangi shartnoma tuzilgan kundagi qiymatidan farq qilishi mumkin. Polisni yangilashda sug'urtalovchi yangi polis uchun qaysi baho va sug'urta summasidan foydalanishini aniqlashtiring.
Mashina allaqachon shikastlangan bo'lsa, shikast sababi qoplanishini va zararni qanday tasdiqlash kerakligini tekshiring. Polis olishda mashinani baholash va hodisadan keyin ta'mir xarajatini hisoblash sug'urtaning turli bosqichlarida kerak bo'ladi.
Quyidagi hikoyalar to'qima. Summalar va shartlar tushuntirish uchun berilgan va EUROASIA'ning muayyan dasturini tavsiflamaydi.
Amaliy misollar
1-hikoya: qoplanadigan ta’mir
Vaziyat:
Toshkentlik Nodira mashinasini sug'urta qildi. Sug'urta qiymati va sug'urta summasi 120 000 000 so'm bo'ldi. Qoplanadigan to'qnashuvdan 6 000 000 so'm zarar tasdiqlandi. Polis amal qiladi, franshiza yo'q, qolgan shartlar bajarilgan.
Yechim:
Sug'urtalovchi tasdiqlangan zarar uchun 6 000 000 so'm to'ladi. Polisdagi summa mashina qiymatiga teng edi, tovon esa qoplanadigan ta'mir xarajatiga teng bo'ldi.
2-hikoya: qiymatning bir qismini sug‘urtalash
Vaziyat:
Samarqandlik Aziz 100 000 000 so'mlik mashinani 80 000 000 so'mga sug'urta qildi. Qoplanadigan zarar 10 000 000 so'm bo'ldi. O'quv hisobida franshiza yo'q va tovondan boshqa summa chegirilmaydi.
Yechim:
Sug'urta summasi qiymatning 80% ini tashkil qiladi. Mutanosib hisob: 10 000 000 × 80% = 8 000 000 so'm. Zararning qolgan qismini Aziz o'zi to'laydi.
3-hikoya: polis qoplamaydigan xavf
Vaziyat:
Andijonlik Bekzod mashinasini sug'urta qiymatiga teng 140 000 000 so'mga sug'urta qildi. Do'l kuzovga 9 000 000 so'm zarar yetkazdi. Shartli polis faqat to'qnashuvni qoplaydi.
Yechim:
Shartnoma do'ldan yetgan zararni qoplamaydi. Sug'urta summasining mashina qiymatiga tengligi polisdagi xavflar ro'yxatini o'zgartirmaydi.
Eng mashhur atamalar
YTH
Bu transport vositasi harakati jarayonida yoki uning ishtirokida odamlar, transport vositalari, yo‘l inshootlari yoki boshqa mol-mulkka zarar yetgan yo‘l hodisasidir.
Yevroprotokol
Bu YTHni YPX xodimlarini chaqirmasdan soddalashtirilgan tartibda rasmiylashtirish usuli bo‘lib, unda haydovchilar hodisa holatlarini sug‘urta uchun o‘zlari qayd etadilar.
Ixtiyoriy avtosug’urta (KASKO)
KASKO — bu boshqaning mashinasini emas, aynan sizning avtomobilingizni himoya qiladigan sug‘urta. Juda sodda aytganda, bu mashina uchun moliyaviy yostiqcha kabi: avariya bo‘lsa, oyna sinsa, avtoturargohda shikast yetsa, daraxt tushsa yoki hatto mashina o‘g‘irlansa ham, katta xarajatlarning bir qismini sug‘urta kompaniyasi o‘z zimmasiga olishi mumkin. Asosiy g‘oya oddiy: KASKO sizni katta avtomobil xarajatlari bilan yolg‘iz qoldirmaslikka yordam beradi.
Avtofuqarolik javobgarligi
Avtofuqarolik javobgarligi — transport vositasidan foydalanishda boshqa odamlarga yoki ularning mol-mulkiga yetkazilgan zararni qoplash majburiyati. Zarar uchun kim javobgar bo‘lishi qonun va hodisa holatlariga ko‘ra belgilanadi.
Avtokredit (avtokreditda sug‘urta)
Avtokreditda sug‘urta shunchaki mashinaning o‘zi bilan emas, balki mashinani kreditga olish bilan bog‘liq himoyadir. Juda sodda aytganda, bank avtomobil uchun pul beradi va mashina ham, to‘lovlar jarayoni ham himoyalangan bo‘lishini xohlaydi. Shu sabab avtokredit bilan birga ko‘pincha sug‘urta ham bo‘ladi: u mashina bilan jiddiy muammo yuz bersa, ham bank, ham qarz oluvchi uchun xatarni kamaytirishga yordam beradi.
EURO KASKO
Bu modulli avtosug‘urta mahsuloti bo‘lib, unda avtomobil egasi mashinaning qaysi qismlari va qaysi xatarlarini sug‘urta qilishni o‘zi tanlaydi
Boshqa toifalar
Sug'urta bo'yicha maslahat kerakmi?
Mutaxassislarimiz eng yaxshi sug'urta himoyasini tanlashda yordam beradi
O'zbekcha