Kvotali qayta sug'urta — sug'urtalovchi shartnomaga kirgan har bir riskning qat'iy ulushini qayta sug'urtalovchiga beradigan mutanosib sxema.
Kvotali qayta sug'urta — mutanosib qayta sug'urta turi. Sug'urtalovchi shartnomaga kirgan har bir riskning oldindan kelishilgan qat'iy ulushini qayta sug'urtalovchiga beradi. Tegishli mukofot va qoplanadigan zararlar ham, qo'shimcha cheklov bo'lmasa, shu nisbatda taqsimlanadi.
Juda sodda aytganda:
Avval tomonlar qaysi portfel yoki sug'urta klassi shartnomaga kirishini belgilaydi. Keyin qayta sug'urtalovchining ulushi kelishiladi. Sug'urtalovchi mos riskni qabul qilganda, javobgarlik va mukofotning tegishli qismi shartnoma doirasida beriladi. Qoplanadigan zarar yuz bersa, qayta sug'urtalovchi o'sha shartnomaviy nisbatda qatnashadi.
Bu sxema portfel va sug'urta sig'imini boshqarishga yordam beradi. Lekin katta riskni cheksiz qilmaydi: bitta dastlabki polis yoki butun portfel bo'yicha javobgarlik limiti bo'lishi mumkin.
Kvotali qayta sug'urtada foiz barcha kiritilgan risklar uchun bir xil. Ortiqcha summa asosidagi sxemada esa beriladigan ulush sug'urtalovchining o'zida qoldiradigan qismi va alohida risk hajmiga qarab o'zgaradi.
Nomutanosib qoplama boshqa tamoyilga ega: u zarar kelishilgan ushlab qolish darajasidan oshganda va belgilangan qatlam doirasida ishlaydi. Shuning uchun faqat «ulush» yoki «limit» so'ziga emas, hisoblash mexanizmiga qarash kerak.
Qayta sug'urtalovchi mukofotning kelishilgan qismini oladi. Shartnoma sug'urtalovchining mijozni jalb qilish va ma'muriy xarajatlarini hisobga oladigan komissiyani nazarda tutishi mumkin. Uning miqdori, hisoblash bazasi va foydadan komissiya shartnomaga bog'liq.
Berilgan mukofotni ishlab topilgan sug'urta mukofoti bilan aralashtirmaslik kerak. Mukofotni vaqt bo'yicha tan olish va tomonlar o'rtasidagi hisob-kitob alohida masalalardir.
Tomonlar quyidagilarni tekshiradi:
Dastlabki sug'urta qildiruvchi odatda qayta sug'urta shartnomasining tomoni bo'lmaydi. Uning himoyasi avvalgi polisga bog'liq. Hodisa o'sha polisdagi istisno bo'lsa, kvotali qayta sug'urta o'z-o'zidan qoplama yaratmaydi.
Kvotali sxemani boshqarish nisbatan sodda va u tanlangan portfel natijalarini taqsimlaydi. U biznes hajmini oshirishga va sof yuklamani barqarorlashtirishga yordam berishi mumkin. Biroq sug'urtalovchi murakkab risklar bilan birga foydali risklar va mukofotning ham bir xil ulushini beradi.
Qayta sug'urta riskni baholash va aniq polis shartlarini almashtirmaydi. O'zbekistonda sug'urta bo'yicha qo'llanma umumiy tekshiruvni tushuntiradi, mavjud yo'nalishlar esa sug'urta mahsulotlari katalogida keltirilgan. Javobgarlikning amaldagi taqsimoti doim shartnomaga bog'liq.
Sug'urta kompaniyasi mulk polislaridan iborat portfelni kvotali shartnomaga kiritdi. Qoplangan obyektlardan biri yong'inda zarar ko'rdi.
Sug'urtalovchi mijoz talabini dastlabki polis bo'yicha ko'rib chiqdi, qayta sug'urtalovchi esa qoplangan zararning shartnomaviy ulushini qopladi.
Portfelga yirik ombor kirdi, ammo bitta dastlabki polis bo'yicha qayta sug'urtalovchi javobgarligi cheklangan edi.
Zarar kvota bo'yicha faqat kelishilgan limit doirasida taqsimlandi. Qolgan yuklama o'zida qoldirilgan ulush va boshqa himoyaga bog'liq bo'ldi.
Kompaniya qat'iy kvota u sotishni boshlagan har qanday yangi sug'urta klassiga ham tatbiq etiladi deb o'yladi.
Yangi klass shartnoma ro'yxatida yo'q edi. Kvotali shartnoma doirasi kengaytirilmagani uchun qayta sug'urtalovchi zararda qatnashmadi.
Bu transport vositasi harakati jarayonida yoki uning ishtirokida odamlar, transport vositalari, yo‘l inshootlari yoki boshqa mol-mulkka zarar yetgan yo‘l hodisasidir.
Bu YTHni YPX xodimlarini chaqirmasdan soddalashtirilgan tartibda rasmiylashtirish usuli bo‘lib, unda haydovchilar hodisa holatlarini sug‘urta uchun o‘zlari qayd etadilar.
KASKO — bu boshqaning mashinasini emas, aynan sizning avtomobilingizni himoya qiladigan sug‘urta. Juda sodda aytganda, bu mashina uchun moliyaviy yostiqcha kabi: avariya bo‘lsa, oyna sinsa, avtoturargohda shikast yetsa, daraxt tushsa yoki hatto mashina o‘g‘irlansa ham, katta xarajatlarning bir qismini sug‘urta kompaniyasi o‘z zimmasiga olishi mumkin. Asosiy g‘oya oddiy: KASKO sizni katta avtomobil xarajatlari bilan yolg‘iz qoldirmaslikka yordam beradi.
Avtofuqarolik javobgarligi — bu yo‘lda sizning aybingiz bilan boshqa odamlarning mashinasi, mol-mulki, sog‘lig‘i yoki hayotiga zarar yetsa, o‘sha zarar uchun sizning javobgarligingizdir. Juda sodda aytganda, bu rulda qilingan xato boshqaning zarariga aylanganda ishlaydigan qoidadir. Asosiy fikr oddiy: bu javobgarlik jabrlanuvchi kompensatsiyasiz qolmasligi, aybdor esa hamma xarajatni yolg‘iz o‘zi ko‘tarmasligi uchun kerak.
Avtokreditda sug‘urta shunchaki mashinaning o‘zi bilan emas, balki mashinani kreditga olish bilan bog‘liq himoyadir. Juda sodda aytganda, bank avtomobil uchun pul beradi va mashina ham, to‘lovlar jarayoni ham himoyalangan bo‘lishini xohlaydi. Shu sabab avtokredit bilan birga ko‘pincha sug‘urta ham bo‘ladi: u mashina bilan jiddiy muammo yuz bersa, ham bank, ham qarz oluvchi uchun xatarni kamaytirishga yordam beradi.
Bu modulli avtosug‘urta mahsuloti bo‘lib, unda avtomobil egasi mashinaning qaysi qismlari va qaysi xatarlarini sug‘urta qilishni o‘zi tanlaydi
Mutaxassislarimiz eng yaxshi sug'urta himoyasini tanlashda yordam beradi
O'zbekcha