Квотали қайта суғурта

Квотали қайта суғурта — мутаносиб қайта суғурта тури. Суғурталовчи шартномага кирган ҳар бир рискнинг олдиндан келишилган қатъий улушини қайта суғурталовчига беради. Тегишли мукофот ва қопланадиган зарарлар ҳам, қўшимча чеклов бўлмаса, шу нисбатда тақсимланади.

Жуда содда айтганда:

• улуш шартномада белгиланади;
• у шартномага кирган ҳар бир рискка қўлланади;
• қолган улуш суғурталовчининг ўз жавобгарлигида қолади;
• лимит, истисно ва ҳисоб-китоб тартиби шартномага боғлиқ.

Квотали схема қандай ишлайди

Аввал томонлар қайси портфел ёки суғурта класси шартномага киришини белгилайди. Кейин қайта суғурталовчининг улуши келишилади. Суғурталовчи мос рискни қабул қилганда, жавобгарлик ва мукофотнинг тегишли қисми шартнома доирасида берилади. Қопланадиган зарар юз берса, қайта суғурталовчи ўша шартномавий нисбатда қатнашади.

Бу схема портфел ва суғурта сиғимини бошқаришга ёрдам беради. Лекин катта рискни чексиз қилмайди: битта дастлабки полис ёки бутун портфел бўйича жавобгарлик лимити бўлиши мумкин.

Бошқа қайта суғурта турларидан фарқи

Квотали қайта суғуртада фоиз барча киритилган рисклар учун бир хил. Ортиқча сумма асосидаги схемада эса бериладиган улуш суғурталовчининг ўзида қолдирадиган қисми ва алоҳида риск ҳажмига қараб ўзгаради.

Номутаносиб қоплама бошқа тамойилга эга: у зарар келишилган ушлаб қолиш даражасидан ошганда ва белгиланган қатлам доирасида ишлайди. Шунинг учун фақат «улуш» ёки «лимит» сўзига эмас, ҳисоблаш механизмига қараш керак.

Мукофот ва харажатлар қандай тақсимланади

Қайта суғурталовчи мукофотнинг келишилган қисмини олади. Шартнома суғурталовчининг мижозни жалб қилиш ва маъмурий харажатларини ҳисобга оладиган комиссияни назарда тутиши мумкин. Унинг миқдори, ҳисоблаш базаси ва фойдадан комиссия шартномага боғлиқ.

Берилган мукофотни ишлаб топилган суғурта мукофоти билан аралаштирмаслик керак. Мукофотни вақт бўйича тан олиш ва томонлар ўртасидаги ҳисоб-китоб алоҳида масалалардир.

Шартномада нимани текшириш керак

Томонлар қуйидагиларни текширади:

• қамраб олинган класс ва ҳудудлар;
• квота ва суғурталовчининг ўзида қоладиган улуш;
• энг юқори жавобгарлик ва махсус лимитлар;
• истиснолар ва рискни алоҳида келишиш тартиби;
• мукофот, комиссия ва ўзаро ҳисоб-китоб;
• зарар ҳақида хабар, ҳисобот ва тўлов муддати;
• амал қилиш даври, валюта ва низоларни ҳал қилиш тартиби.

Дастлабки суғурта қилдирувчи одатда қайта суғурта шартномасининг томони бўлмайди. Унинг ҳимояси аввалги полисга боғлиқ. Ҳодиса ўша полисдаги истисно бўлса, квотали қайта суғурта ўз-ўзидан қоплама яратмайди.

Афзаллик ва чекловлар

Квотали схемани бошқариш нисбатан содда ва у танланган портфел натижаларини тақсимлайди. У бизнес ҳажмини оширишга ва соф юкламани барқарорлаштиришга ёрдам бериши мумкин. Бироқ суғурталовчи мураккаб рисклар билан бирга фойдали рисклар ва мукофотнинг ҳам бир хил улушини беради.

Қайта суғурта рискни баҳолаш ва аниқ полис шартларини алмаштирмайди. Ўзбекистонда суғурта бўйича қўлланма умумий текширувни тушунтиради, мавжуд йўналишлар эса суғурта маҳсулотлари каталогида келтирилган. Жавобгарликнинг амалдаги тақсимоти доим шартномага боғлиқ.