Транспорт воситасининг эскириши

Транспорт воситасининг эскириши — бу автомобил қийматининг вақт ўтиши билан фойдаланиш, юрилган масофа, ёши ва умумий ҳолати сабаб камайишидир.

Жуда содда қилиб айтганда:

• машина вақт ўтиши билан эскиради;
• деталлар аста-секин ресурсини йўқотади;
• юрилган масофа узелларнинг ҳолатига таъсир қилади;
• ҳатто авариясиз ҳам автомобил янги машинадек турмайди.

Демак, эскириш — бу машина ва унинг қисмлари фойдаланилган сари уларнинг қиймати табиий камайиб боришидир.

Эскириш қаердан пайдо бўлади

Эскириш машина билан албатта жиддий ҳодиса юз бергани учун пайдо бўлмайди. У оддий фойдаланиш жараёнида ўзи пайдо бўлади.

Одатда унга қуйидагилар таъсир қилади:

1. автомобил ёши;
2. юрилган масофа;
3. техник ҳолат;
4. фойдаланиш шароити;
5. таъмир ва асосий узеллар алмаштирилган тарихи.

Бошқача айтганда, машина қанча кўп ишлатилса, унинг қиймати худди шундай янги машинаникидан паст бўлиш эҳтимоли шунча юқори бўлади.

Нега бу атама суғуртада муҳим

Суғуртада эскириш муҳим, чунки у автомобил қийматини, деталлар баҳосини ва суғурта қопламаси ҳисобини таъсирлаши мумкин.

Масалан:

• машина қиймати баҳоланганда унинг янги эмаслиги ҳисобга олинади;
• зарар ҳисобида алмаштириладиган деталларни қандай баҳолаш масаласи чиқиши мумкин;
• айрим маҳсулотлар ва қоидаларга кўра тўлов эскиришни ҳисобга олган ҳолда аниқланади.

Амалда бу шуни англатадики, суғурта компанияси ва мижоз нафақат шикастнинг ўзига, балки ҳодиса пайтига келиб машина ёки унинг қисмлари қанчалик эскирганига ҳам қарайди.

Эскириш автомобил қиймати билан қандай боғлиқ

Бу энг тушунарли нуқталардан биридир.

Одам янги машина олганида унинг нархи битта бўлади. Бир неча йил фойдаланилгандан кейин эса, ҳатто машина умуман ишлашга яроқли бўлса ҳам, нархи бошқача бўлади. Сабаби шундаки, транспорт воситаси дастлабки қийматининг бир қисмини йўқотади.

Шунинг учун эскириш қуйидагиларни тушунишда ишлатилади:

• автомобил ҳозир аслида қанча туради;
• унинг деталлари қанчага арзонлашган;
• ҳисоб-китобда қайси суммани асос қилиб олиш оқилона.

Демак, эскириш мавҳум ҳисоб-китоб эмас, балки машинанинг бозор қийматига реал таъсир қиладиган омилдир.

Эскириш амалда қандай аниқланиши мумкин

Амалда одатда фақат юрилган масофага эмас, балки қуйидагиларга ҳам қаралади:

• автомобил ёши;
• умумий ҳолати;
• кучли ишлатилганлик аломатлари;
• олдин ўтказилган таъмирлар;
• асосий агрегат ва узеллар алмаштирилганми-йўқми.

Демак, эскириш — бу шунчаки “ёшига қараб” қўйиладиган битта рақам эмас, балки транспортнинг реал ҳолати билан боғлиқ кўрсаткичдир.

Эскириш тўловга қандай таъсир қилади

Бу автомобил эгаси учун энг сезгир саволлардан биридир.

Агар суғурта маҳсулоти шартларида ҳисоб-китоб эскиришни ҳисобга олиб қилиниши кўрсатилган бўлса, якуний сумма одам кутганидан пастроқ чиқиши мумкин.

Оддий қилиб айтганда:

• агар машина ва деталлар энди янги бўлмаса;
• агар автомобил қиймати объектив равишда камайган бўлса;
• агар маҳсулот қоидалари эскиришни ҳисобга олса;
• унда компенсация ҳам янги автомобилникидек ҳисобланмаслиги мумкин.

Шунинг учун “эскириш” атамаси мижознинг тўлов бўйича кутган натижаси билан бевосита боғлиқ.

Эскириш шикастланишдан нимаси билан фарқ қилади

Бу бир хил нарса эмас.

• Эскириш — бу вақт ўтиши билан қиймат ва ресурснинг табиий камайиши.
• Шикастланиш — бу ЙТҲ, урилиш, табиий офат ёки бошқа ҳодиса натижасидаги аниқ зарар.

Масалан, материалнинг чарчаши ёки деталнинг умумий қариши — бу эскириш. Аммо авариядан кейин синган фара эса аллақачон шикастланиш бўлади.

Бошқача айтганда, эскириш суғурта ҳодисасиз ҳам мавжуд бўлиши мумкин, шикастланиш эса одатда муайян воқеа билан боғлиқ бўлади.

Муҳим атамаларни содда тилда

Юрилган масофа — автомобил фойдаланиш бошидан бери неча километр юргани.
Бу эскиришни аниқлашда ишлатиладиган кўрсаткичлардан biridir.

Бозор қиймати — автомобилнинг сотиб олинган кундаги эмас, ҳозирги кундаги нархи.
Эскириш бунга бевосита таъсир қилади.

Суғурта қопламаси — суғурта бўйича тўланадиган компенсация суммаси.
Баъзи ҳолларда у эскиришни ҳисобга олиб аниқланиши мумкин.

Техник ҳолат — автомобил ва унинг қисмлари маълум пайтга келиб қанчалик яхши ёки ёмон сақлангани.
Бу ҳам эскиришни баҳолашга таъсир қилади.

Оддий ҳайдовчи учун бу атамани тушуниш қачон айниқса муҳим

Бу атама айниқса сиз:

• машина нега ёши ошгани сайин арзонлашишини тушунмоқчи бўлсангиз;
• КАСКО ёки бошқа полис расмийлаштираётган бўлсангиз;
• кутган тўлов билан ҳақиқий ҳисоб-китобни солиштираётган бўлсангиз;
• ЙТҲдан кейин зарарни баҳолаётган бўлсангиз;
• автомобилни сотмоқчи, суғурталамоқчи ёки қайта баҳолатмоқчи бўлсангиз муҳим.

Оддий қилиб айтганда, транспорт воситасининг эскириши машина нархига ҳам, суғурта ҳисоб-китобларига ҳам таъсир қиладиган асосий тушунчалардан biridir.

Вазият таҳлили

Бир вазиятни тасаввур қилайлик. Азиз Тошкентда ёши 6 йил бўлган ва 118 000 км юрган автомобилини суғурталамоқда. Ташқаридан машина тоза кўринади, лекин суғурта компанияси ва баҳоловчи ҳисоб-китобда бу энди янги автомобил эмаслигини ва унинг деталлари ҳам маълум даражада эскирганини тушунади.

Бу амалда нимани англатади:

• автомобил қиймати янги машинаники каби олинмайди;
• зарар баҳосида машинанинг ҳозирги ҳолати ҳисобга олинади;
• ҳисоб-китобда деталлар эскириши пайдо бўлиши мумкин;
• якуний сумма янги машина бўлгандаги кутилган миқдордан фарқ қилиши мумкин.

Хулоса жуда тушунарли: транспорт воситасининг эскириши автомобил ҳаётининг оддий қисми бўлиб, айнан шу сабаб у унинг қиймати, баҳоси ва суғурта ҳисобларига таъсир қилади.