Bu avtomobil qiymatining yoshi, yurilgan masofasi, foydalanilishi va texnik holati sabab kamayishidir.
Transport vositasining eskirishi — avtomobil qiymatining yoshi, yurilgan masofasi, foydalanilishi va texnik holati sabab kamayishidir. Sug‘urtada bu atama hodisadan oldin mashina yoki shikastlangan detal aslida qancha turganini tushunishga yordam beradi.
Oddiy qilib aytganda, yangi avtomobil, besh yil ishlatilgan avtomobil va probegi katta avtomobil bir xil baholanmaydi. Haydovchi ehtiyotkor bo‘lsa ham, vaqt o‘tishi bilan mashina qiymatining bir qismini yo‘qotadi.
Odatda bir nechta omil hisobga olinadi:
Faqat ishlab chiqarilgan yilning o‘zi yetarli emas. Bir xil yoshdagi ikki avtomobilning holati turlicha bo‘lishi mumkin: biri vaqtida servis ko‘rgan, boshqasi esa yetarli parvarishsiz ishlatilgan bo‘lishi mumkin.
Eskirish quyidagilarni hisoblashda ishlatilishi mumkin:
Masalan, avtomobil KASKO bo‘yicha sug‘urtalangan bo‘lsa, polis shartlarida ta’mir, detal almashtirish yoki kompensatsiya hisobida eskirish inobatga olinishi alohida yozilgan bo‘lishi mumkin. Buni sug‘urta hodisasidan keyin emas, polisni rasmiylashtirishdan oldin tekshirish muhim.
Eskirish asta-sekin yig‘iladi. Shikastlanish esa aniq hodisa natijasida yuzaga keladi: YTH, urilish, yong‘in, do‘l yoki boshqa sug‘urta hodisasi.
Masalan, salonning yeyilishi, osmaning qarishi va katta probeg — eskirish belgisi. Avariyadan keyin singan fara esa shikastlanishdir. Da’vo ko‘rib chiqilganda sug‘urta kompaniyasi odatda hodisadan oldingi holatni hodisa sabab yuzaga kelgan zarardan ajratadi.
Agar mahsulot shartlarida eskirish hisobga olinishi belgilangan bo‘lsa, yakuniy summa yangi detal yoki yangi avtomobil narxidan farq qilishi mumkin. Bu ayniqsa eski avtomobillar, katta probeg va qimmat uzellarni ta’mirlashda seziladi.
Muhim jihat: hisob-kitob shartnoma, sug‘urta dasturi va baholashga bog‘liq. Shuning uchun eskirish har doim ham barcha to‘lovlarni bir xil kamaytiradi deb o‘ylamaslik kerak.
Avtosug‘urta rasmiylashtirishdan oldin quyidagilarni aniqlashtirish foydali:
Bu shartlar boshidan qancha aniq bo‘lsa, sug‘urta hodisasidan keyingi kelishmovchiliklar shuncha kam bo‘ladi.
Aziz probegi 145 000 km bo‘lgan avtomobilini sug‘urtalagan. YTHdan keyin mashinaning old qismi shikastlandi. Baholovchi faqat yangi zararni emas, avariyagacha bo‘lgan holatni ham ko‘radi: yosh, probeg, oldingi ta’mirlar va detallar eskirishi.
Natijada hisob-kitob yangi avtomobil uchun qilinmaydi, balki aynan shu mashinaning real holatiga asoslanadi. Shu sabab transport vositasining eskirishi ta’mir, to‘lov va baholash bo‘yicha kutilmalarni bevosita ta’sirlaydi.
Dilshod 2016-yilgi avtomobil haydaydi. Avariyadan keyin u ta’mir hisobi deyarli yangi mashinadagidek chiqadi deb kutdi.
Baholovchi YTHdagi zararni alohida, avtomobil yoshi, probegi va oldingi holatini alohida ko‘radi. Eskirish hodisadan oldingi real qiymatni aniqlashga yordam beradi.
Shahnoza probegi 180 000 km bo‘lgan avtomobilini sotmoqchi. Mashina soz, lekin xaridorlar kamroq yurgan o‘xshash modelga qaraganda pastroq narx taklif qiladi.
Bu eskirishning amaliy ko‘rinishi: avariya bo‘lmasa ham, probeg va foydalanish bozor qiymatini kamaytiradi. Sug‘urtada ham baholash paytida bu omil ahamiyatli bo‘lishi mumkin.
Jiddiy avariyadan keyin Bekzodning avtomobilini ta’mirlash juda qimmatga tushishi ma’lum bo‘ldi. Endi mashina qiymati va yaroqli qoldiqlarni qanday hisoblash masalasi chiqdi.
To‘liq yo‘qotishda avtomobil hodisadan oldin qanday holatda bo‘lgani va hodisadan keyin nima qolgani ko‘riladi. Eskirish yangi mashina narxini aniq avtomobilning real qiymati bilan aralashtirmaslikka yordam beradi.
Bu transport vositasi harakati jarayonida yoki uning ishtirokida odamlar, transport vositalari, yo‘l inshootlari yoki boshqa mol-mulkka zarar yetgan yo‘l hodisasidir.
Bu YTHni YPX xodimlarini chaqirmasdan soddalashtirilgan tartibda rasmiylashtirish usuli bo‘lib, unda haydovchilar hodisa holatlarini sug‘urta uchun o‘zlari qayd etadilar.
KASKO — bu boshqaning mashinasini emas, aynan sizning avtomobilingizni himoya qiladigan sug‘urta. Juda sodda aytganda, bu mashina uchun moliyaviy yostiqcha kabi: avariya bo‘lsa, oyna sinsa, avtoturargohda shikast yetsa, daraxt tushsa yoki hatto mashina o‘g‘irlansa ham, katta xarajatlarning bir qismini sug‘urta kompaniyasi o‘z zimmasiga olishi mumkin. Asosiy g‘oya oddiy: KASKO sizni katta avtomobil xarajatlari bilan yolg‘iz qoldirmaslikka yordam beradi.
Avtofuqarolik javobgarligi — bu yo‘lda sizning aybingiz bilan boshqa odamlarning mashinasi, mol-mulki, sog‘lig‘i yoki hayotiga zarar yetsa, o‘sha zarar uchun sizning javobgarligingizdir. Juda sodda aytganda, bu rulda qilingan xato boshqaning zarariga aylanganda ishlaydigan qoidadir. Asosiy fikr oddiy: bu javobgarlik jabrlanuvchi kompensatsiyasiz qolmasligi, aybdor esa hamma xarajatni yolg‘iz o‘zi ko‘tarmasligi uchun kerak.
Avtokreditda sug‘urta shunchaki mashinaning o‘zi bilan emas, balki mashinani kreditga olish bilan bog‘liq himoyadir. Juda sodda aytganda, bank avtomobil uchun pul beradi va mashina ham, to‘lovlar jarayoni ham himoyalangan bo‘lishini xohlaydi. Shu sabab avtokredit bilan birga ko‘pincha sug‘urta ham bo‘ladi: u mashina bilan jiddiy muammo yuz bersa, ham bank, ham qarz oluvchi uchun xatarni kamaytirishga yordam beradi.
Bu modulli avtosug‘urta mahsuloti bo‘lib, unda avtomobil egasi mashinaning qaysi qismlari va qaysi xatarlarini sug‘urta qilishni o‘zi tanlaydi
Mutaxassislarimiz eng yaxshi sug'urta himoyasini tanlashda yordam beradi
O'zbekcha