Баҳоловчи

Машина шикастланганда таъмир қанча туришини ташқи кўринишидан билиш қийин: ботиқ жой ортида маҳкамлаш қисмлари ҳам синган бўлиши мумкин. Баҳоловчи мулкнинг ёки уни тиклашнинг қийматини асослаб беради. Бунинг учун у мулкни, ҳужжатларни ва ҳисоб-китобга керакли маълумотларни ўрганади.

Ўзбекистонда баҳоловчи малака сертификатига эга мутахассис бўлиб, баҳолаш ишларини баҳоловчи ташкилот орқали бажаради. Хулосалар баҳолаш тўғрисидаги ҳисоботда қайд этилади. Бу касб фақат машиналар билан чекланмайди: кўчмас мулк, ускуналар ва бошқа мол-мулк ҳам баҳоланади.

Содда қилиб айтганда:

• баҳоловчи ҳисобдаги сумма қандай келиб чиққанини тушунтиради;
• ҳисоботдан нима ва қайси санага баҳоланганини текшириш мумкин;
• ҳодиса суғурта билан қопланганми ва қанча товон тўланади, деган саволлар шартнома асосида алоҳида кўриб чиқилади.

Машина шикастланганда баҳолашнинг фойдаси

Таъмирни баҳолашда мутахассис шикастларни, зарур ишларни ва эҳтиёт қисмлар нархини ўрганади. Ҳисоб-китоб учун машина ва унинг ҳолати ҳақидаги маълумотлар керак. Баҳолаш тўғрисидаги ҳисобот якуний суммани шу маълумотлар билан асослайди: унга қайси харажатлар киритилгани тушунарли бўлиши керак.

Топшириқнинг мақсади ҳам аҳамиятли. Машинанинг ҳодисадан олдинги қийматини аниқлаш ва таъмир харажатини ҳисоблаш икки хил вазифа. Баҳолашни буюртма қилишдан олдин мурожаатингизни кўриб чиқиш учун қандай натижа кераклигини аниқланг.

Тўлов бўйича қарорни ким қабул қилади

Баҳоловчи қийматни асослайди. Суғурталовчи эса ҳодиса суғурта билан қопланганини текшириб, полис шартларига мувофиқ суғурта тўловини белгилайди. Шу сабабли ҳисоботдаги сумма айнан шунча пул тўланишини кафолатламайди.

Аджастер суғурта ҳодисаси ва зарарни ўрганадиган мутахассис бўлиб, ҳодиса тафсилотлари, ҳужжатлар ва ҳисоб-китобларни кенгроқ кўриб чиқади. Вазифалар бир-бирига яқин бўлиши мумкин, аммо баҳоловчининг баҳолаш топшириғи қийматга қаратилган. Автосервис сметасида эса таклиф қилинаётган таъмир ишлари ёзилади; сизнинг ҳолатингизда қандай ҳужжат кераклигини суғурталовчидан сўранг.

Кўрик ва таъмирдан олдин келишиладиган масалалар

КАСКО — машинани ихтиёрий суғурталаш бўйича баҳолаш ва товон тўлаш тартиби шартнома шартларига боғлиқ. Аввал суғурталовчи билан боғланиб, қуйидагиларни аниқланг:

• кўрикни ким ташкил қилади ва вақтини қандай келишиш керак;
• қандай ҳужжатлар ва суратлар керак;
• баҳолашни ким буюртма қилади ва ҳақини ким тўлайди;
• танланган дастур баҳоловчи хизматини қоплайдими ва тўловни тасдиқловчи қайси ҳужжатларни сақлаш керак.

Таъмир бошланишидан олдин кўрикни келишиб олинг: қисмлар алмаштирилгач, дастлабки шикастлар ҳажмини исботлаш қийинлашади. Таъмир ҳақини ва баҳоловчи харажатини қоплаш алоҳида масалалар. Бирининг қопланиши иккинчиси ҳам автоматик қопланишини англатмайди.

Ҳисоботни ўқиш ва хатони аниқлаш

Машина тавсифини, баҳолаш мақсади ва санасини, дастлабки маълумотларни ҳамда сумма қандай асосланганини текширинг. Шикастлар рўйхатини суратлар ва кўрик натижалари билан солиштиринг. Ҳисобда машинанинг жиҳозланиши нотўғри кўрсатилган ёки шикастланган қисм тушиб қолган бўлса, айнан шу фарқни баҳоловчи ташкилотга ва суғурталовчига кўрсатинг.

Фақат каттароқ сумма олиш учун қайта баҳолашга буюртма берманг. Аввал ҳисоблар нега фарқ қилганини ва бу фарқни қандай текшириш мумкинлигини аниқланг. Янги ҳисоботнинг ўзи полис шартларини ўзгартирмайди ва тўлов қайта кўриб чиқилишини кафолатламайди.

Бу атамани ким билиши керак

Баҳоловчининг вазифасини тушуниш шикастдан кейин ҳужжат йиғаётган ёки ҳисобни текшираётган машина эгасига фойдали. Масалан, баҳолаш қанотни тиклаш қийматини асослайди, суғурталовчи эса ҳодиса қопланганини алоҳида текширади. Шунда қайси саволга баҳолаш жавоб бериши, қайси бири полисни текширишга боғлиқлиги кўринади.

Машина тўқнашувсиз, дўл ёки бошқа ҳодиса туфайли шикастланган бўлса, мурожаат тартиби йўл-транспорт ҳодисаси бўлмасдан КАСКО тўловини олиш йўриқномасида тушунтирилган. Қуйидаги мисоллар тўқима: суммалар тариф ёки тўлов ваъдаси эмас, тартибни тушунтириш учун келтирилган.