Каптив суғурта компанияси

Каптив суғурта компанияси — компания ёки компаниялар гуруҳи асосан ўз рискларини суғурталаш учун ташкил этиб, назорат қиладиган суғурталовчидир. Оддий суғурталовчидан фарқли равишда, у одатда кенг мижозлар бозори учун ишламайди.

Содда қилиб айтганда:

• бизнес фақат ташқи бозордан ҳимоя сотиб олмайди, балки ўз суғурталовчисини ташкил этишда қатнашади;
• мукофотлар, захиралар ва суғурта ҳодисалари алоҳида суғурта ташкилоти орқали бошқарилади;
• каптив барибир суғурталовчи бўлиб қолади ва танланган юрисдикция талабларини бажаради.

Бизнесга каптив нима учун керак

Гуруҳда такрорланадиган рисклар, ишончли зарарлар тарихи ва етарли капитал бўлса, каптив корпоратив суғурта дастурининг бир қисми бўлиши мумкин. Бу қоплама шартларини аниқроқ мослаштириш, олдиндан баҳолаш мумкин бўлган риск қисмини ўзида қолдириш ва ҳодисалар ҳақидаги маълумотларни бир жойда юритишга ёрдам беради.

Бунда суғурта бепул бўлиб қолмайди. Эгаси капитал ва захираларни таъминлайди, бошқарув, ҳисобот, актуар ҳисоб-китоблар ва зарарларни кўриб чиқиш харажатларини тўлайди. Ҳодисалар кутилганидан кўп ёки оғир бўлса, молиявий юк гуруҳ ичида қолади.

Тузилма қандай ишлайди

Компания каптив қабул қиладиган рискларни белгилайди. Каптив мукофот олади, захира шакллантиради ва қопланган ҳодисалар бўйича тўлов қилади. Катта ёки ўзгарувчан риск қисмини қайта суғурта орқали узатиши ёки ўзида қолдирилган рискни ташқи полис билан бирлаштириши мумкин.

Иш бошлашдан олдин зарарлар тезлиги ва оғирлиги, мавжуд капитал, бошқарув харажатлари, солиқлар, ҳисобот талаблари ҳамда компания ва рисклар жойлашган давлатлар қоидалари баҳоланади. Тузилмани оддий бизнес суғуртаси билан солиштириш керак. Уни фақат мукофотлар устидан кўпроқ назорат учун танлаш тўғри эмас.

Каптив ва ўзини ўзи суғурталаш фарқи

Ўзини ўзи суғурталашда компания зарарлар учун ўз маблағини ажратади ва тўловни бевосита ўзи қилади. Каптив эса алоҳида юридик шахс бўлиб, суғурта шартномаларини тузади, мажбуриятларни ҳисобга олади ва ўз юрисдикциясининг суғурта қоидалари асосида ишлайди. Лицензия ва суғурта шартномаларисиз ички захиранинг ўзи каптив суғурта компанияси ҳисобланмайди.

Ўзбекистонда нималар муҳим

Ўзбекистоннинг амалдаги суғурта қонунчилигида каптив суғурталовчининг алоҳида тури сифатида кўрсатилмаган. Суғурталовчилар акциядорлик жамияти шаклида тузилади, суғурта фаолияти эса лицензия асосида олиб борилади. Шунинг учун тузилманинг каптив деб аталиши капитал, бошқарув, захиралар, ҳисобот ва рухсат этилган суғурта классларига қўйиладиган умумий талабларни бекор қилмайди.

Эга ва каптив турли давлатларда бўлса, риск қаерда жойлашгани, хорижий суғурталовчидан фойдаланиш мумкинлиги, маблағлар қандай ҳаракатланиши ва назоратни қайси орган олиб бориши ҳам текширилади. Аниқ тузилма учун ҳуқуқий, солиқ ва актуар баҳолаш зарур. Умумий дастур ҳақида Ўзбекистондаги корпоратив суғурта шарҳида ҳам ўқиш мумкин.

Ташкил этишдан олдин нимани текшириш керак

• гуруҳнинг қайси компаниялари ва рисклари суғурталанади;
• зарарлар тарихи етарлича ишончлими;
• қанча капитал ва ликвидлик керак бўлади;
• қайси зарарлар гуруҳда қолади ва қайсилари қайта суғуртага берилади;
• андеррайтинг, актуар ҳисоб-китоблар ва зарарларни кўриб чиқишга ким жавоб беради;
• каптив қайси юрисдикцияда лицензия олади;
• эгалик ва бошқарув манфаатлар тўқнашувини юзага келтирмайдими.

Асосий савол алоҳида компанияни рўйхатдан ўтказиш мумкинлигида эмас. Тузилма катта зарарларни кўтара олиши, қонуний, шаффоф ва иқтисодий жиҳатдан асосли бўлиши керак.