Зарар юз бериш частотаси

Батафсил изоҳ

Икки гуруҳ машинанинг бир йиллик таъмир харажати тенг бўлиши мумкин. Лекин бир гуруҳда кўп майда шикаст, иккинчисида эса битта катта зарар юз берган бўлади. Суғурталовчилар зарар қанчалик тез-тез юз беришини ва унинг миқдорини алоҳида баҳолайди.

Зарар юз бериш частотаси танланган даврда суғурта ҳисобининг ҳар бир бирлигига нечта зарар ҳолати тўғри келишини кўрсатади. Автосуғуртада бу бирлик тўлиқ бир йилга суғурталанган машина бўлиши мумкин.

Содда қилиб айтганда:

Частота зарар қанчалик тез-тез юз беришини кўрсатади.
Зарарнинг ўртача миқдори битта ҳолат ўртача қанчага тушишини билдиради.
Қайси зарар қопланиши ва товон қандай ҳисобланиши полис шартларига боғлиқ.

Частотани ҳисоблаш

Ўқув мисолида 100 та машина йил давомида тўлиқ суғурталанган. Шу даврда 10 та алоҳида суғурта ҳодисаси ҳисобга олинган. Частота 10 / 100 = 0,1 та ҳолатни, яъни бир йилга суғурталанган 100 та машинага 10 та ҳолатни ташкил этади. Бу тўқима рақамлар, EUROASIA ёки Ўзбекистон бозори статистикаси эмас.

Кузатув муддатлари таққослашга мос бўлиши керак. Фақат ярим йилга суғурталанган машиналарни бутун йил ҳимояда бўлган машиналар билан бир хил ҳисоблаш тўғри эмас. Суғуртанинг амалдаги давомийлиги ҳисобга олинади. Автомобиль-йил — битта машинанинг бир йил давомида суғурта ҳимоясида бўлишини билдирадиган ҳисоб бирлиги.

Частота шахсий башорат эмас

Мисолдаги 10 та ҳолат албатта 10 нафар ҳайдовчида юз берган дегани эмас: битта машина бир неча марта шикастланиши мумкин. Шунинг учун зарар частотаси ва камида бир марта зарар кўрган машиналар улуши бошқа-бошқа кўрсаткичлар.

Гуруҳнинг ўртача кўрсаткичи айнан бир ҳайдовчи албатта аварияга учрашини англатмайди. Ўтган кузатувлар хавфни баҳолашга ёрдам беради, лекин алоҳида ҳодисани олдиндан айтиб бермайди. Частота таъмир қанчага тушишини ҳам кўрсатмайди.

Ҳайдовчига қачон фойдали

Суғурта дастурларини солиштирганда такрорланадиган майда шикастларни ҳам, кам учрайдиган катта харажатларни ҳам ҳисобга олинг. Харид қилишдан олдин КАСКО шартларини ўқинг ва айнан қайси зарар қопланишини танланган шартномадан текширинг.

Частотанинг ўзи товон олиш ҳуқуқини бермайди. Масалан, аввал мурожаат қилмаганингиз оддий эскиришни суғурта ҳодисасига айлантирмайди, агар шартномада бу зарар сабаби истисно қилинган бўлса.

Ҳисобда ва полисда нималарни текшириш керак

Маълумот қайси даврга тегишли ва ҳар бир машинанинг суғурта муддати ҳисобга олинганми.
Нима саналган: мурожаатларми, тан олинган суғурта ҳодисаларими ёки товон тўланган ҳолатларми. Уларнинг сони фарқ қилиши мумкин.
Таққосланаётган машиналар ва қопланадиган хавфлар ўхшашми.
Битта ҳодисага ёки шартнома давридаги бир неча ҳодисага чекловлар борми.
Франшиза қандай қўлланади: бу шартномага кўра суғурталовчи қопламайдиган зарар қисми.

Частотани товон миқдори ёки тўловларнинг йиғилган суғурта мукофотларига нисбати билан аралаштирманг. Бу кўрсаткичларнинг ҳисобида бошқа сонлар ва асослар ишлатилади.

Шикастдан кейинги қадамлар

Ҳолатни қайд қилинг, ҳодиса ҳақида суғурталовчига хабар беринг ва шартномадаги тартибга риоя қилинг. Тўқнашувсиз ҳодисалар учун йўл-транспорт ҳодисасисиз КАСКО тўловини олиш йўриқномаси ёрдам беради. Частота ҳисоби алоҳида ҳолат бўйича ҳужжатлар ўрнини босмайди.

Бу атама дастурларни солиштираётган ёки зарар статистикасини тушунмоқчи бўлган ҳайдовчига фойдали. Қуйидаги уч ҳикоя тўқима, суммалари шартли: ҳақиқий вазиятдаги натижа шартнома шартларига боғлиқ.

Амалий мисоллар

1-ҳикоя: биринчи зарар ва суғурта ҳимояси

Вазият:

Ўқув мисоли. Тошкентлик Нодира полис муддати давомида илк бор тўқнашувга учради. Қопланадиган зарар 3 000 000 сўм деб баҳоланди; мисолдаги шартномасида бу ҳодиса учун франшиза йўқ, лимит етарли.

Ечим:

Суғурталовчи ҳолатни текширгач, 3 000 000 сўм тўлади. Частота ҳисобига битта зарар ҳолати киритилди, сумма эса зарарнинг ўртача миқдорини баҳолашда алоҳида ишлатилди.

2-ҳикоя: битта машинада иккита шикаст

Вазият:

Ўқув мисоли. Самарқандлик Азиз машинасининг иккита алоҳида шикасти ҳақида хабар берди. Жами таъмир харажати 4 000 000 сўм, лекин бу ҳодисаларнинг қопланиш шартлари фарқ қилади.

Ечим:

Бир эгадан келган иккита мурожаатни икки хил зарар кўрган машина деб санаш мумкин эмас. Суғурталовчи ҳар бир ҳодисани, жумладан қопланиш шартлари ва франшизани алоҳида текширади; жами таъмир суммаси ҳали товон миқдори эмас.

3-ҳикоя: олдинги зарарлар йўқлиги истиснони бекор қилмайди

Вазият:

Ўқув мисоли. Андижонлик Бекзод аввал товон сўраб мурожаат қилмаган. У эскирган қисмни таъмирлашга 2 000 000 сўм сарфлади; шартномасида оддий эскириш истисно қилинган.

Ечим:

Суғурта бу таъмирни қопламади. Аввал мурожаат бўлмагани истиснони ўзгартирмайди, янги мурожаатни эса автоматик равишда товон тўланган суғурта ҳодисалари сонига қўшиш керак эмас.