Ўзбекистонда ОСГОР: Бизнес учун амалий қўлланма

ОСГОР нима ва бизнес учун нима учун керак?

Мажбурий иш берувчи фуқаролик жавобгарлиги суғуртаси (ОСГОР) — Ўзбекистонда ишчи-ходимларга эга бўлган барча иш берувчилар учун мажбурий ҳисобланади. Тизим 2009 йилдан амал қилиб келмоқда ва 2009 йил 16 апрелда қабул қилинган қонун асосида тартибга солинади.

Асосий маълумотлар:

• Барча иш берувчилар (юридик шахслар ва якка тартибдаги тадбиркорлар) учун мажбурий

• Ходим хизмат вазифасини бажараётган пайтда ҳаётига ва соғлиғига етказилган зарарни қоплайди

• Суғурта суммаси: ҳар бир ходим учун энг кам иш ҳақининг 50 баробари

• Договор муддати: 1 йил, узлуксиз узайтирилиши шарт

• Штрафлар: 5 тадан 50 тагача энг кам иш ҳақи миқдорида

ОСГОР нархи қандай ҳисобланади?

Суғурта мукофоти (премия) учта асосий омилга боғлиқ:

Формула: Суғурта мукофоти = Суғурта суммаси × 0,1% × хавф синфи коэффициенти × ходимлар сони

• Базавий ставка: 0,1% йиллик

• Барча фаолият турлари 20 хавф синфига бўлинган, коэффициентлар турлича

Амалий мисоллар:

• IT-компания (1-синф, 0,571): 50 ходим → минимал мукофот

• Қурилиш компанияси (7-синф, 2,286): 100 ходим → IT-компанияга қараганда 4 баравар кўпроқ

• Металлургия заводи (14-синф, 4,00): 500 ходим → IT-компанияга нисбатан 7 баравар кўпроқ

ОСГОР нималарни қоплайди?

Суғурта ҳолатлари:

• Иш вақтида олган жароҳатлар

• Касб касалликлари

• Хизмат вақтида вафот этиш

• Меҳнат фаолияти билан боғлиқ соғлиққа етказилган зарар

Тўлов турлари:

• Йўқолган иш ҳақини компенсациялаш (100% гача)

• Тиббий харажатлар

• Бир марталик тўловлар (ногиронлик, вафот)

• Вафот этган ходим оиласига ойлик тўловлар

Иш берувчи нима қилиши керак?

Договор тузиш:

• Корхона рўйхатдан ўтганидан ёки биринчи ходим қабул қилинганидан сўнг 30 кун ичида

• Талаб этиладиган ҳужжатлар: фаолият тури, ходимлар сони, меҳнат муҳофазаси чоралари

• Тўлов: бир йўла ёки қисмларга бўлиб

Суғурта ҳолатида:

• 3 иш куни ичида суғурта компаниясини хабардор қилиш

• Ҳужжатлар тақдим этиш (акти, тиббий маълумотлар, далолатномалар)

• Расмий тергов — суғурта компанияси томонидан

• Барча ҳужжатлар қабул қилинганидан кейин 30 кун ичида тўлов амалга оширилади

Назорат ва жарималар

Назорат органлари:

• Суғурта бозорини ривожлантириш агентлиги

• Давлат меҳнат инспекцияси

• Солиқ органлари

Жарималар:

• Юридик шахслар учун — 5 дан 50 баробаргача ЭМИҲ

• Мансабдор шахслар учун — 3 дан 10 баробаргача ЭМИҲ

Қандай суғурта компаниясини танлаш керак?

Талаблар:

• ОСГОР лицензиясига эга бўлиши

• Молиявий барқарорлик

• Зарарни тўлаш бўйича тажриба

• Хизмат кўрсатиш сифати

Танлаш мезонлари:

• Тарифлар — давлат томонидан белгиланган

• Эътиборли зарарлар тарихи — чегирма имкони

• Ҳужжат топшириш осонлиги

• Мижозлар фикри ва репутация

Амалий тавсиялар

ОСГОР харажатларини камайтириш:

• Меҳнат муҳофазасини яхшилаш → тариф чегирмаси

• Фаолиятни тўғри классификация қилиш → хавф синфини тўғри белгилаш

• Травматизм бўйича статистикани юритиш

• Ходимларни ўқитиш — бахтсиз ҳодисалар эҳтимолини пасайтиради

Энг кўп учрайдиган хатолар:

• Договорни ўз вақтида тузмаслик

• Ходимлар сонидаги ўзгаришларни билдирмаслик

• Суғурта ҳолатини кеч хабар қилиш

• Ҳужжатларни нотўғри расмийлаштириш

ОСГОРнинг рақамлаштирилиши:

• Электрон полислар

• Онлайн ҳужжат юбориш

• Мобил иловалар орқали хабардор қилиш

• Премияларни автоматик ҳисоблаш

Хулоса

ОСГОР — бу шунчаки харажат эмас, балки иш берувчи ва ходимлар учун молиявий хавф-хатарлардан ҳимоя. Суғуртани ўз вақтида расмийлаштириш, хавфлар классификациясини тўғри тушуниш ва ишончли суғурта компаниясини танлаш бизнес учун муҳим аҳамиятга эга. Бу нафақат қонуний талабни бажариш, балки иқтисодий жиҳатдан оқилона ечимдир.