Умра сафари 2026: янги тартиб ва ўзгарган қоидалар

2026-йил апрелида Маккада 170 дан ортиқ ўзбекистонлик зиёратчи ватанга қайта олмай қолди. Сафарни лицензияси йўқ воситачилар уюштирган эди. Улар орасида юрак хасталиги ва қандли диабет билан яшайдиган, ҳар куни дори ичиши шарт бўлган кексалар ҳам бор эди.

Кўп оила учун умра — умрда бир марта бўладиган сафар. Айнан шунинг учун уни «танишнинг таниши»га эмас, текшириб бўладиган тартибга ишониб топширган маъқул.

2026-йилда бу тартиб ўзгарди. Энди умрага чиқмоқчи бўлган ҳар бир фуқаро haj-umra.gov.uz ягона порталида рўйхатдан ўтиши шарт — талаб 2026-йил 1-майдан кучга кирган ва ҳозир амалда. Порталга маълумотлари киритилмаган одам сафарга чиқарилмайди.

Дарров бир фарқни айтиб қўяйлик, чунки тартиб айнан шундан келиб чиқади. Ҳаж йилига бир марта, давлатлараро келишув ва қатъий квота бўйича ўтказилади ва уни фақат мусулмонлар идораси уюштиради. Умра эса йил давомида амал қилади, унга квота йўқ — 2019-йилдан бекор қилинган — ва уни лицензияга эга турфирма ҳам ташкил қила олади.

Шунинг учун умрада танлов ҳам, масъулият ҳам кўпроқ зиёратчининг ўзида.

Қуйида — бошидан охиригача бўлган йўл. Босқичлар кетма-кетлиги бежиз эмас: ҳар бири ўзидан олдингисига боғланган.

1. Лицензияли ташкилотчи
2. haj-umra.gov.uz да рўйхат (1-майдан мажбурий)
3. Умра визаси — Nusuk орқали
4. ACWY эмлаши (камида 10 кун олдин)
5. Суғурта: визада нима бор, нима йўқ
6. Учиш

Босқич 1. Лицензияли ташкилотчини танланг

Ўзбекистонда умрани икки тоифа ташкилотчи уюштириши мумкин: Ўзбекистон мусулмонлари идораси ёки Дин ишлари бўйича қўмита лицензиясига эга юридик шахс. Бошқа ҳеч ким.

2024-йил 5-октябридан умрани уюштириш алоҳида лицензияланадиган фаолият турига айланди. Талаблар кескин кучайди: «Зиёрат» жамғармасида 1 миллион доллар захира (илгари 100 минг доллар эди), Саудия томонидаги ҳамкор билан шартнома, зиёратчиларга Макка ва Мадинада ўз вақтида сифатли тиббий хизмат кўрсатишни ташкил этиш мажбурияти.

Натижани рақамлар кўрсатади. 2024-йил февралида бозорда 134 та ташкилотчи ишлаган. Янги талаблардан кейин 12 таси қолди — аввалги соннинг 8,9 фоизи. 2025-йил майига келиб рўйхат 14 тага етди ва 2026-йил июль ҳолатига кўра ҳам шунча.

Бу талабларни шартномани ўқиётганда текширса бўлади. Қарор бўйича гуруҳ раҳбари диний маълумотга эга бўлиши ва мусулмонлар идораси билан шартнома асосида ишлаши, меҳмонхона 3 юлдуздан паст бўлмаслиги, Саудия ҳамкорига тўлов фақат банк орқали ўтиши керак. Учинчи давлатлар орқали ишлаш ва умра визасидан бошқа виза расмийлаштириш тақиқланган.

Рўйхат ўзгариб туради, шунинг учун бу ерда компаниялар номини келтирмаймиз. Тўғри йўл битта: пул тўлашдан олдин Дин ишлари бўйича қўмитанинг gov.uz сайтидаги расмий рўйхатини очинг ва фирма номини ўша ердан топинг. Рўйхатда йўқ экан — шартнома имзоламанг.

Лицензиясиз умра уюштирганлик учун жарима — 200 БҲМ, яъни 82,4 миллион сўм. Жиноят кодексининг 168-моддаси бўйича жиноий жавобгарлик ҳам назарда тутилган. Жазо ташкилотчига тегишли, лекин оқибатини зиёратчи кўради.

Босқич 2. haj-umra.gov.uz да рўйхатдан ўтинг

Порталнинг ўзи 2025-йил 21-апрелдаги ПФ-68 Президент фармони билан йўлга қўйилган, мажбурий рўйхат эса Вазирлар Маҳкамасининг 2026-йил 24-январдаги қарори билан киритилган. Қарорда шундай дейилган:

2026-йил 1-февралдан бошлаб "Ҳаж" тадбирига, 2026-йил 1-майдан бошлаб "Умра" тадбирига олиб бориш Порталда мажбурий рўйхатга олиш орқали амалга оширилади. Зиёратчилар тўғрисидаги маълумотларни Порталга киритмасдан ушбу тадбирларни амалга оширишга йўл қўйилмайди.

Тартиб Ўзбекистон фуқароларига ҳам, чет эл фуқаролари ва фуқаролиги бўлмаган шахсларга ҳам тегишли.

Кекса авлод учун энг сезиларли ўзгариш шу: энди маҳалла ёки ҳокимият орқали навбатга ёзилиш йўқ. Зиёратчи порталда ўзи рўйхатдан ўтади.

Қонунда икки йўл кўрсатилган.

Биринчиси — портал орқали мустақил. Порталга ўзингиз кирасиз, ташкилотчини танлайсиз — Ўзбекистон мусулмонлари идораси (бу вариант фақат Ўзбекистон фуқаролари учун очиқ) ёки лицензияли юридик шахс — ва шартнома тузасиз. Шартнома порталда кўрсатилган телефон рақамига келадиган СМС-кодни киритиш орқали расмийлаштирилади.

Иккинчиси — ташкилотчи орқали. Лицензияли фирмага ёки мусулмонлар идораси ҳузуридаги Ҳаж ва умра марказига борасиз, улар маълумотларингизни порталга ўзлари киритади. Шундан кейин СМС-код сизга келади ва шартнома айнан шу кодни киритиш билан тузилади; ташкилотчи тарафидан у раҳбарнинг электрон рақамли имзоси билан имзоланади.

СМС-код зиёратчининг ўзига келади ва кодсиз шартнома тузилмайди. Демак, фирма кодни айтиб беришингизни сўраса ёки «ҳаммасини ўзимиз қиламиз, ташвишланманг» деса — бу яхши белги эмас.

Шартномангизни порталда ўз кўзингиз билан кўринг.

Умра учун аризада доимий яшаш манзилини ҳам, вақтинчалик манзилни ҳам кўрсатса бўлади; ҳажда фақат доимий манзил талаб қилинади.

Босқич 3. Ҳужжатлар ва умра визаси

Умра визаси Саудия томонининг Nusuk платформаси орқали берилади — бу Ҳаж ва умра вазирлиги бошқарадиган расмий платформа, унда виза, меҳмонхона ва транспорт бир жойда расмийлаштирилади. Амалда аризани сизнинг ташкилотчингиз тўлдиради.

Керак бўладиган асосий ҳужжатлар: амал қилиш муддати камида 6 ой қолган биометрик паспорт, талабга мос рангли фотосурат, эмлаш сертификати (4-босқичга қаранг) ва ташкилотчи билан ёзма шартнома.

Виза одатда тез расмийлаштирилади — кўп аризалар бир неча соат ичида тасдиқланади, лекин режалаштиришда 72 соатга мўлжал қилган маъқул.

Туристик э-виза — умра учун ишончли йўл эмас. 2025-йилда, 23-апрелдан 9-июнгача, Саудия Арабистони Ўзбекистон ва Тожикистон фуқароларига туристик э-виза беришни вақтинча тўхтатган эди; 19-июнда қайта тикланди. Бу бир марталик чора бўлди, уни ҳар йилги қоида деб қабул қилиш нотўғри.

Аммо хулоса ўз кучида қолади: зиёратчи учун асосий ва олдиндан башорат қилинадиган йўл — туристик виза эмас, лицензияли ташкилотчи орқали олинадиган умра визаси.

Аёллар учун. Маҳрам — яқин эркак қариндош ҳамроҳлиги — талабини Саудия Арабистони 2022-йил октябрида бекор қилган. 18 ёшдан ошган аёл сафарга мустақил чиқиши мумкин.

Амалда эса айрим агентликлар ҳамон гуруҳ ёки ҳамроҳ талаб қилиши мумкин: бу давлат қоидаси эмас, конкрет фирманинг ички тартиби. Шу шартни пул тўлашдан олдин ташкилотчидан аниқлаб олинг.

Бошқа йўналишлар бўйича ҳужжатлар бошқача йиғилади — масалан, Шенген визаси учун ҳужжатлар рўйхатини алоҳида кўриб чиққанмиз.

Босқич 4. Менингококкга қарши эмлаш

2025-йил февралидан умрага борадиган ҳар бир зиёратчи учун менингококк (ACWY) эмлаши мажбурий — бу Саудия Арабистони Соғлиқни сақлаш вазирлигининг талаби.

Муҳими — муддат. Эмлаш Саудия Арабистонига киришдан камида 10 кун олдин қилиниши керак. Амалда кўпроқ захира қолдиринг — 15 кундан бир ойгача: сертификатни расмийлаштириш ҳам вақт олади.

Ваксинанинг икки тури бор: конъюгацияланган (5 йил амал қилади) ва полисахарид (3 йил). Илгари эмланган бўлсангиз, сертификат муддати ўтмаганини текширинг — қайта эмлаш шарт эмас.

Яна бир фарқ, кўпчилик буни билмайди. Ҳажда тиббий кўрик ва эмлаш давлат муассасаларида бепул қилинади. Умрада эса улар ихтиёрий ва зиёратчининг ўз ҳисобидан: эмлашни давлат ёки хусусий клиникада ўзингиз расмийлаштирасиз.

Яъни сертификатни Саудия томони талаб қилади, Ўзбекистон томони эса уни умра учун марказлаштирилган ҳолда ташкил қилмайди. Бу иш зиёратчининг ўз зиммасида.

Босқич 5. Суғурта: нима аллақачон бор, нима йўқ

2025-йил 1-январидан умра визаси тиббий суғуртани ўзи билан олиб келади. Полисни Саудия Соғлиқни суғурталаш кенгаши (CHI) қоидалари бўйича Tawuniya компанияси расмийлаштиради, қоплама чегараси — 100 000 Саудия риёли, яъни тахминан 27 000 доллар. Мукофот виза йиғими ичига киритилган ва ундан воз кечиб бўлмайди.

Демак, худди шу ҳимоя учун иккинчи марта пул тўлаш шарт эмас. Бу қисми ҳал қилинган.

Энди очиғини айтамиз — бу полис нимани қопламайди:

• фақат Саудия Арабистони ҳудудида ишлайди. Йўл, транзит (масалан, Истанбулдаги қўниш), мамлакатга киришдан олдинги ва чиқиб кетгандан кейинги давр — қопланмайди;
• сурункали касалликлар ва уларнинг режали давоси — диабет, гипертония, астма — шошилинч ҳолат бўлмаса, қопланмайди;
• сафарни учишдан олдин бекор қилиш қопланмайди. Бу алоҳида маҳсулот: сафарга чиқа олмаслик суғуртаси;
• багаж, ўғирлик ва фуқаролик жавобгарлиги ҳам қопланмайди.

Қопланадиган қисмида шошилинч тиббий ёрдам, госпитализация, ташхис ва даволаш, шошилинч гемодиализ, ҳомиладорлик асоратлари, шошилинч стоматология (500 SAR гача) ва жасадни ватанга қайтариш — репатриация — бор.

Полиснинг амал қилиш муддатини визани олаётганда ташкилотчингиздан аниқлаб олинг ва шартномада ёзиб қўйинг.

Полис ҳақиқатан расмийлаштирилганини ўзингиз ҳам текширсангиз бўлади: Саудия Соғлиқни суғурталаш кенгашининг расмий хизмати паспорт ёки виза рақами бўйича зиёратчи полисини кўрсатади. Ташкилотчининг оғзаки тасдиғига таяниш шарт эмас.

Айнан шу чегара кексалар ва сурункали касаллиги бўлганлар учун муҳим: доимий қабул қилинадиган дорилар ва режали даволаш ўрнатилган полисдан ташқарида қолади. Зиёратчиларнинг бир қисми шунинг учун йўлни ва сурункали ҳолатларни қамраб оладиган алоҳида қопламани қўшимча расмийлаштиради. Бу мажбурий эмас ва визага алоқаси йўқ — шахсий қарор.

Ташкилотчининг суғуртаси — бутунлай бошқа нарса. Вазирлар Маҳкамасининг 668-сонли қарори турфирмадан суғурта полисини талаб қилади, лекин бу фирма фаолиятини суғурталаш, лицензия олишнинг шарти. Бу сизнинг шахсий полисингиз эмас. Шартномада «суғурта бор» деган қаторни кўрсангиз, айнан қайси суғурта эканини сўранг.

Сафар қанча туради

Нархни асосан икки нарса белгилайди: меҳмонхонанинг масжидга яқинлиги ва хонадаги кишилар сони.

Нархлар — 2026-йил ўртасидаги очиқ таклифлар бўйича; мавсум, меҳмонхонанинг масжидга яқинлиги ва хонадаги кишилар сонига қараб ўзгаради.

Ўзбекистонлик зиёратчилар орасида кўп учрайдиган формат — 14 кунлик сафар.

Визанинг ўзи расмий йиғим ва суғурта билан бирга 400–480 SAR туради; агентлик устамалари билан амалдаги диапазон 550–800 SAR.

Макка ва Мадина орасидаги йўл кўпинча пакетга кирмайди ёки алоҳида ҳисобланади. Ҳарамайн тезюрар поезди икки шаҳар орасини 2 соат 20 дақиқадан 2 соат 45 дақиқагача босиб ўтади: эконом-класс 100–200 SAR, бизнес-класс 250–300 SAR. Багаж — битта чамадон, 25 кг гача, устига қўл юки. Чипталар Рамазонда ва юқори мавсумда қимматлашади.

Арзонроқ муқобил — автобус: 5–6 соат, 75–150 SAR. Такси ёки шахсий трансфер ўртача 4 соат олади ва бутун машина учун ҳисобланади, яъни гуруҳ бўлиб кетаётганларга қулайроқ.

Ва валюта ҳақида. Ўзбек агентликлари ҳисобни одатда ҳисоб-фактура кунидаги курсда чиқаради, шунинг учун сўмдаги якуний сумма дастлаб айтилганидан фарқ қилиши мумкин. Курс қандай белгиланишини шартномада олдиндан ўқинг.

Қимматга тушадиган хатолар

Лицензиясиз воситачига ишониш. 2024–2025-йилларда умра бўйича 34 та жиноят иши қўзғатилган, 53 та фирма фаолияти тўхтатилган, 580 зиёратчи ватанга шошилинч қайтарилган — маълумотлар Дин ишлари бўйича қўмитага тегишли. Деярли барча ҳолатларда бошланиш бир хил: расмий рўйхатда йўқ воситачи ва бозордан паст нарх.

Туристик виза билан бориб, ҳажга қолиб кетишга уриниш. Бу Саудия қонунчилиги бўйича жарима, депортация ва узоқ муддатли кириш тақиқига олиб келади. Умра визаси умрага, ҳаж эса алоҳида квота ва рухсатномага тегишли.

Мавсумни ҳисобга олмаслик. Ҳар йили ҳаж мавсуми олдидан умра бир неча ҳафтага тўхтатилади, саналарни Саудия Арабистони Ҳаж ва умра вазирлиги эълон қилади. Баҳорги сафарни режалаштираётган бўлсангиз, календарни олдиндан текширинг.

Ҳамма нарсани оғзаки келишиш. Қайтиш чиптаси, меҳмонхона номи ва синфи, гуруҳ раҳбари, овқатланиш — буларнинг бари ёзма шартномада бўлиши керак. Оғзаки ваъда билан жанжал чиққанда ҳеч нарсани исботлаб бўлмайди.

Ва охирги нарса, у хатога кирмайди, лекин ҳисобга олиш керак. 2026-йил 2-мартда минтақадаги вазият кескинлашгани ва ҳаво ҳудудлари ёпилгани сабабли Ўзбекистон авиакомпанияларига умра дастури бўйича зиёратчиларни Саудия Арабистонига олиб бориш тўхтатилди — шу жумладан Тошкент — Жидда рейслари ҳам, — Жиддадан эса ватанга қайтариш рейслари уюштирилди. 10-мартдан Транспорт вазирлиги қатновларни қайта очди ва йўловчи тури ҳамда фуқаролиги бўйича чекловлар бекор қилинди.

Ўша пайтдан қолган қоида бугун ҳам кучда ва у сизга бевосита тегишли: ташкилотчи ҳар бир зиёратчига алоҳида бориш-қайтиш чиптасини бериши шарт — рейсни қайси авиакомпания бажаришидан қатъи назар. Аэропортда Саудия Арабистонига учаётган йўловчиларда қайтиш чиптаси борлиги текширилади. Шу билан бирга ташкилотчи меҳмонхона ваучерини, трансферларни, овқатланишни ва суғурта полиси нусхасини тақдим этиши керак — полис нусхасини олганингизда қайси суғурта эканини аниқлаб олинг.

Хулоса оддий: қайтиш чиптангиз қўлингизда бўлсин. Тўлиқ қонуний расмийлаштирилган сафар ҳам ташқи сабабларга қараб силжиши мумкин, шунинг учун муҳим саналарни сафар четига қўйманг.

Учишдан олдин: текширув рўйхати

• Ташкилотчи Дин ишлари бўйича қўмитанинг расмий рўйхатида бор — текширилган.
• haj-umra.gov.uz порталида рўйхатдан ўтилган, шартнома СМС-кодингиз билан тасдиқланган ва порталда кўриниб турибди.
• Умра визаси Nusuk орқали расмийлаштирилган; паспорт муддати камида 6 ой.
• ACWY эмлаши қилинган — учишдан камида 10 кун олдин, сертификат қўлда.
• Алоҳида бориш-қайтиш чиптаси қўлда — аэропортда текширилади; меҳмонхона ваучери ва трансферлар шартномада.
• Визадаги суғурта нимани қоплаши ва нимани қопламаслиги тушунилган.

Умра бу маънода алоҳида ҳолат: суғурта виза билан бирга келади. Одатдаги чет эл сафарларида — таътил, ўқиш, иш сафари — бундай эмас, полисни ўзингиз расмийлаштирасиз. EUROASIA'да уни онлайн танлаш мумкин: eai.uz/travelling.