Автомобил ўғирланди ёки “тотал” бўлди: нима қилиш керак?

Уч вазият: нималарни билиш керак

Дастлабки йўл харитаси

Бу муддатлар ҳодиса содир бўлган пайтдан пул келгунча жами ўн кун дегани эмас. Беш иш кунлик қарор муддати барча талаб қилинган ҳужжатлар топширилгандан кейин бошланади. Жиноят, маъмурий ёки фуқаролик иши юритилаётган бўлса, суғурталовчи ваколатли органнинг қароригача тўловни кечиктириши мумкин.

1-ҳолат: автомобил ўғирланди

Транспорт воситасини олиб қочиш KASKO офертасида ўғирлик, талончилик, босқинчилик ва автомобилни ноқонуний эгаллаш ҳолатларини қамраб олади. Топилмаган автомобил нобуд бўлган транспорт воситасига тенглаштирилади. Топилган машина оғир шикастланган бўлса, зарар тўлиқ ёки конструктив нобуд бўлиш мезони бўйича баҳоланади.

Биринчи 72 соат: нима қилиш керак

1. Ички ишлар органига дарҳол мурожаат қилинг. Ҳодиса расмий қайд этилиши керак. Суғурта учун воқеа тафсилотлари кўрсатилган ваколатли орган маълумотномаси керак бўлади.
2. EUROASIAга 1147 орқали хабар беринг. Оферта бўйича хабар кечиктирмай, ҳодисадан кейин 72 соатдан оширмай берилади.
3. Кўрсатмаларни ёзиб олинг. Автомобил жойида бўлмагани учун ҳодиса видеосида машинанинг ўзини кўрсатиб бўлмайди. Иловада ёки бошқа усулда нимани қайд этиш кераклигини 1147 орқали аниқлаштиринг; йўқ автомобилнинг видеосини “ўрнини босадиган” далилни ўзингизча ўйлаб топманг.
4. Ҳужжатларни йиғинг. KASKO полиси, ваколатли орган маълумотномаси, рўйхатдан ўтказиш гувоҳномаси — техпаспорт, автомобилга эгалик қилиш ёки ундан фойдаланиш ҳуқуқини тасдиқловчи ҳужжат ва лицензияга эга баҳоловчи ташкилот тузган зарар калькуляцияси талаб қилинади.
5. Суғурталовчининг қўшимча сўровига жавоб беринг. Вазиятни ёки зарар миқдорини аниқлаш учун қўшимча ҳужжатлар сўралиши мумкин.

Эшиклар қулфланмаган ёки калит ўт олдириш қулфида қолдирилган бўлса, бундай ўғирлик суғурта ҳодисаси деб тан олинмайди. Аризада эшиклар ва калитлар ҳолати ҳақида фақат аниқ маълумот беринг.

2-ҳолат: автомобил “тотал” бўлди

Кундалик тилда “тотал” сўзи турли ҳолатларга ишлатилади, офертада эса икки мезон бор:

• тўлиқ нобуд бўлиш: тиклаш харажати суғурта суммасига тенг ёки ундан кўп, ёхуд автомобилни тиклаб бўлмайди;
• конструктив нобуд бўлиш: тиклаш харажати автомобилнинг ҳақиқий қийматининг камида 75 фоизига тенг.

Масалан, автомобилнинг ҳақиқий қиймати 300 млн сўм, лицензияли баҳоловчи ҳисоблаган тиклаш харажати 240 млн сўм бўлса, нисбат 80 фоизни ташкил қилади. Бу 75 фоизлик конструктив нобуд бўлиш чегарасидан юқори. Якуний тан олиш ва тўлов миқдори суғурта далолатномасида белгиланади.

Ҳодиса жойида нима қилиш керак

1. Ваколатли органни чақиринг. Йўл-транспорт ҳодисасида Йўл ҳаракати хавфсизлиги хизмати (ЙҲХХ), бошқа ҳодисада эса воқеа турига мос ваколатли орган ҳодисани қайд этади.
2. Жойни ўзгартиришдан олдин видео олинг. EUROASIA иловаси орқали реал вақт режимида шикастланган автомобилни, ҳодиса жойини, зарар сабабини ва кўриниб турган изларни қайд этинг. Илова ишламаса, телефон ёки камера билан рақамли видео олинг.
3. 1147 га хабар беринг. Бу ҳам кечиктирмай ва 72 соат ичида бажарилади.
4. Автомобилни кўрикка тақдим этинг. Суғурталовчи сўраса, машина ҳодиса пайтида ёки келишилган вақтда кўрсатилади. Қолдиқларни ҳам кўрик учун сақлаш керак.
5. Тўлиқ ҳужжатлар тўпламини беринг. Полис, ваколатли орган материаллари, техпаспорт нусхаси, ҳодиса пайтидаги ҳайдовчининг гувоҳномаси, шахс ва бошқариш ҳуқуқини тасдиқловчи ҳужжатлар, лицензияли баҳоловчининг асл ҳисоботи ёки СТОнинг нуқсон далолатномаси, фото ва видео керак бўлади.

Тўлов қандай ҳисобланади

Ўғирлик ёки автомобил нобуд бўлганда суғурта қопламаси ҳақиқий зарар миқдорида, лекин полисдаги суғурта суммасидан ошмаган ҳолда тўланади.

Шунинг учун “тўлиқ қиймат” ибораси автоматик равишда исталган бозор нархи тўланади дегани эмас. Асосий рақам — полисда ёзилган суғурта суммаси.

Автомобил тўлиқ қийматига суғурталанмаган бўлса, оферта пропорционал ҳисобни қўллайди:

Масалан, автомобилнинг ҳақиқий қиймати 300 млн сўм, полисдаги суғурта суммаси 240 млн сўм ва ҳақиқий зарар 300 млн сўм деб топилса:

Бу мисолда тўлов чегараси полисдаги 240 млн сўм билан чекланади. Аниқ сумма баҳолаш, ҳужжатлар ва суғурта далолатномасига боғлиқ.

Автомобил қолдиқлари кимда қолади

Оғир шикастланган автомобилнинг яроқли қисмлари қийматга эга бўлиши мумкин. Абандон расмийлаштирилса, суғурта қилдирувчи автомобил қолдиқларига бўлган ҳуқуқидан суғурталовчи фойдасига воз кечади. Бунинг учун қолдиқлар ва мулк ҳуқуқи ўтишини тасдиқловчи ҳужжатлар топширилади.

Бу оғзаки келишув эмас. Қолдиқларни топшириш ва қоплама миқдори суғурта ҳужжатларида қайд этилиши керак. Машина 75 фоиз ва ундан кўп шикастланганида оферта абандон акти бўйича топширишга розилик беришни назарда тутади.

Қарор ва тўлов муддатлари

Ҳужжатлар тўлиқ бўлгач:

Тўлов кечикса, оферта кечиктирилган сумманинг ҳар бир куни учун 0,2 фоиз пеня белгилайди; жами пеня тўланиши керак бўлган сумманинг 30 фоизидан ошмайди.

Рад этишга олиб келадиган ҳолатлар

Ҳодиса полисдаги хавфга кирмаса ёки оферта шартлари бузилса, тўлов рад этилиши мумкин. Энг муҳим ҳолатлар:

• SIMPLE дастуридаги автомобил ўғирланган бўлса — бу дастур ўғирликни қопламайди;
• ўғирликка қулфланмаган эшиклар ёки ўт олдириш қулфида қолдирилган калитлар шароит яратган бўлса;
• ҳайдовчи маст бўлса, тиббий текширувдан бош тортса ёки ЙТҲ жойини тарк этса;
• зарар атайлаб етказилган ёки ҳодиса ҳақида ёлғон маълумот берилган бўлса;
• ҳодиса реал вақтдаги фото-видео ҳамда талаб қилинган ваколатли орган ҳужжатлари билан тасдиқланмаса;
• зарар тезликни ошириш, қизил чироқда ўтиш, қарама-қарши йўлакка чиқиш ёки темирйўл кесишмаси қоидаларини бузиш оқибатида юз берса;
• автомобил давлат органи қарори билан мусодара қилинган, реквизиция қилинган ёки хатланган бўлса.

Муҳими, қисқа

• Ўғирлик LITE, SMART ва DELUXE дастурларида қопланади; SIMPLEда қопланмайди.
• Ҳодисани дарҳол ваколатли органда қайд этинг ва EUROASIAга 72 соат ичида хабар беринг.
• Конструктив нобуд бўлиш чегараси — тиклаш харажатининг ҳақиқий қийматга нисбатан камида 75 фоизи.
• Тўлов ҳақиқий зарардан келиб чиқади ва полисдаги суғурта суммасидан ошмайди.
• Беш иш кунлик қарор муддати фақат тўлиқ ҳужжатлар тўплами олингач бошланади.
• Абандон қолдиқларни суғурталовчига ҳужжат билан топширишни англатади.